Don Juan Gölü: Eksi 50 derecede bile buz tutmayan sır

Antarktika'nın McMurdo Kuru Vadileri'ndeki Wright Vadisi'nde yer alan ve 'Don Juan Gölü' olarak bilinen bu eşsiz su kütlesi, bilinen tüm sınırları zorlayan bir tuzluluğa sahip. Ölü Deniz'in 1,3 katı, küresel okyanusların ise yaklaşık 13,5 katı daha fazla tuz konsantrasyonu barındıran göl, bölgenin aşırı kuraklık ve yüksek buharlaşma oranlarının bir sonucu olarak bu ekstrem kimyasal yapıyı kazanmış.

ŞURUP GİBİ SU: DONMAYAN SIR

Yaklaşık 300 metre uzunluğunda ve sadece 10 santimetre derinliğindeki bu küçük gölün asıl gizemi, kimyasal bileşiminde yatıyor. Washington Üniversitesi jeokimyacıları tarafından yapılan detaylı analizler, göldeki tuzun yüzde 90 ila 95'inin kalsiyum klorürden oluştuğunu ortaya koydu. Bu olağanüstü yüksek kalsiyum klorür oranı, suyun donma noktasını akıl almaz derecede düşürerek, eksi 50 santigrat derecelerde bile buz tutmasını engelliyor. Uzmanlar, bu yoğun mineral birikimi nedeniyle göl suyunun, standart musluk veya deniz suyundan çok daha yoğun, adeta şurup kıvamında bir yapıya sahip olduğunu belirtiyor. Hatta gölde, bu bölgeye özgü 'antarktikit' adı verilen minerallerin kristalleştiği de gözlemlenmiş.

SU KAYNAĞI BİLİMSEL TARTIŞMA YARATIYOR

Don Juan Gölü'nü besleyen yüksek tuzlu su kaynağının kökeni ise bilim dünyasında iki farklı görüşü beraberinde getiriyor. Bir grup araştırmacı, göl yamaçlarındaki koyu renkli çizgileri delil göstererek, donmuş toprak üzerindeki sığ yeraltı sularının göle karıştığını öne sürüyor. Ancak 2017 yılında gerçekleştirilen hidrometeorolojik çalışmalar, suyun kimyasal yapısının yalnızca çok daha derinlerde bulunan tuzlu bir akiferden (yeraltı su kaynağı) beslenebileceği ihtimalini güçlendiriyor. Bu derin kaynağın, bölgedeki Ferrar doleriti adı verilen jeolojik formasyonla bağlantılı olabileceği tahmin ediliyor.

MARS ARAŞTIRMALARI İÇİN PENCERE

Don Juan Gölü'nün benzersiz yapısı, onu sadece jeolojik bir merak unsuru olmaktan çıkarıp, uzay araştırmaları için de kritik bir doğal laboratuvar haline getiriyor. Dondurucu soğukları, aşırı kuraklığı, olağanüstü tuzluluğu ve yoğun ultraviyole radyasyonu ile bu göl, Mars yüzeyindeki çevresel koşulları en iyi şekilde simüle eden alan olarak kabul ediliyor. Bu nedenle, bilim insanları Don Juan Gölü'nü, Mars'ta yaşam olasılığını araştırmak için önemli bir model olarak kullanıyor.