Güneş ışığının ulaşmadığı okyanus derinliklerinde, kar yağışını andıran beyaz parçacıklar deniz canlılarını besliyor ve Dünya'nın karbon döngüsünde önemli bir rol oynuyor. 'Deniz karı' olarak adlandırılan bu oluşumlar, binlerce metre derinliğe kadar inebiliyor.
Deniz karının içeriği ve yolculuğu
Bilim dünyasında 'marine snow' olarak bilinen deniz karı, buz kristallerinden değil, okyanusun üst katmanlarından dibe çöken organik ve inorganik maddelerden oluşuyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nin (NOAA) belirttiğine göre, deniz karının ana bileşenlerini ölü planktonlar, ayrışan deniz canlıları, dışkı parçacıkları ve diğer organik maddeler oluşturuyor. Kum ve tortu gibi inorganik maddeler de bu kümelere karışabiliyor. Birbirine tutunan küçük parçacıklar zamanla büyüyerek yerçekimi etkisiyle okyanusun derinliklerine doğru ilerliyor. Bu yolculuk bazı parçacıklar için haftalar sürebiliyor.
Derinliklere ulaşım ve besin kaynağı
Deniz karı, okyanus yüzeyinden kilometrelerce aşağıya kadar ulaşabiliyor. NOAA'nın Alaska Körfezi'nde yaptığı araştırmalarda, büyük ve yoğun organik kümelerin yaklaşık 4 bin metre derinliğe bir hafta içinde inebildiği tespit edildi. Güneş ışığının ulaşmadığı derinliklerde fotosentez yapılamadığı için, birçok canlı besin ihtiyacını üst katmanlardan gelen bu organik maddelerle karşılıyor. Deniz karı, bu nedenle derin deniz ekosisteminin önemli besin kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor. Deniz tabanında yaşayan canlılar, sudan süzülen parçacıkları yakalayarak veya dibe çöken kalıntılarla beslenerek hayatta kalıyor.
Karbon döngüsündeki rolü
Deniz karı, yalnızca okyanus canlılarını beslemekle kalmıyor, aynı zamanda atmosferdeki karbonun okyanusların derinliklerine taşınmasında da rol oynuyor. Okyanus yüzeyindeki fitoplanktonlar, fotosentez yoluyla karbondioksiti organik maddeye dönüştürüyor. Bu maddelerin bir kısmı, deniz karıyla birlikte derin sulara taşınıyor. Bilim dünyasında 'biyolojik karbon pompası' olarak adlandırılan bu süreç sayesinde, karbonun bir kısmı yüzlerce, hatta binlerce yıl boyunca derin okyanuslarda depolanabiliyor.
Yeni araştırmalar ve sonuçları
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ve diğer araştırma kuruluşlarının 9 Mart 2026'da duyurduğu bir çalışmada, deniz karının karbon taşıma kapasitesini etkileyebilecek yeni bir mekanizma incelendi. Araştırmacılar, deniz karı parçacıklarının üzerinde yaşayan bazı bakterilerin, kümelerdeki kalsiyum karbonat minerallerini çözebildiğini saptadı. Laboratuvar deneyleri, bu bakterilerin oluşturduğu asidik ortamın mineral çözünmesini hızlandırabildiğini gösterdi. Kalsiyum karbonatın çözünmesi, parçacıkların yoğunluğunu ve batış hızını etkileyebiliyor. Bu durumun, okyanusların derinliklerine taşınan karbon miktarını değiştirebileceği değerlendiriliyor.
