Fulya OMAÇ / İZMİR - Türkiye genelinde 4 Ekim Dünya Hayvanları Koruma Günü, sahipsiz hayvanların yaşam mücadelesi, bakımevlerinin durumu, mevzuat ve hayvan refahına ilişkin tartışmaları altında karşılanırken, yazlık bölgelerde kronikleşen sokağa terk krizi giderek derinleşiyor.
Konuya ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulunan Çeşme Doğa ve Hayvan Sevenler ve Koruyanlar
Derneği Başkanı Semra Çetinsoy, özellikle turizm merkezlerinde her sezon sonunda sokağa bırakılan
evcil hayvanlardan bakımevlerine, yaban hayatından çiftlik hayvanlarına kadar yaşanan sorunlara
dikkat çekti. Mevcut tablodan duyduğu endişeyi dile getiren Çetinsoy, "Bu yıl da 4 Ekim'i
kutlamıyoruz, çünkü kutlanacak bir durum ortada yok" diyerek; sistemli sahiplendirme, zorunlu
eğitim programları, Hayvan Refahı Genel Müdürlüğü ve Hayvan Refahı Fonu’nun acilen hayata
geçirilmesi çağrısında bulundu. Sonbaharın gelişiyle birlikte kıyı şeritlerinde sahipsiz hayvan
nüfusunun kontrolsüz şekilde tırmandığını belirten Dernek Başkanı Çetinsoy, ev ortamında büyüyen
canlıların sokakların sert şartlarında tek başlarına hayatta kalamayacağını vurgulayarak; kamu
tesislerinin, okulların ve fabrikaların sahiplendirme seferberliğine ivedilikle dahil edilmesi gerektiğini
bildirdi.
VİCDANLAR YİNE SOKAĞA BIRAKILDI: ÇEŞME’NİN DEĞİŞMEYEN SEZON SONU DRAMI!
4 Ekim Dünya Hayvan Hakları Günü, dünya genelinde can dostlarımızın yaşam haklarına dikkat
çekmek için her yıl takvimlerde yer alsa da, son yıllarda artan hak ihlalleri, şiddet vakaları ve habitat
yıkımları nedeniyle artık bir "kutlama" günü olmaktan çoktan çıktı.
Hayvan hakları savunucuları ve uzmanlar, bu özel günün bir festival havasında geçmesinden ziyade,
evlerimizdeki evcil dostlarımızdan yaban hayatına, çiftlik hayvanlarından nesli tükenmekte olan
türlere kadar tüm canlıların karşı karşıya kaldığı küresel ve yerel krizlerin masaya yatırıldığı bir
hesaplaşma ve çözüm günü olması gerektiğini vurguluyor.
Konuyla ilgili çok çarpıcı değerlendirmelerde bulunan Çeşme Doğa ve Hayvan Sevenler ve Koruyanlar
Derneği Başkanı Semra Çetinsoy, 4 Ekim’in tarihsel sorumluluğunu hatırlatarak insanlığı vicdani bir
muhasebeye davet etti. Sözlerine uluslararası sözleşmelere dikkat çekerek başlayan Çetinsoy,
"UNESCO tarafından ilan edilen Hayvan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 5. maddesinde hayvanların
yaşam hakkına ilişkin çok açık bir hüküm var. ‘Bir insanın desteğine ihtiyaç duyan her hayvan, uygun
beslenme ve bakım görme hakkına sahiptir.’ Ancak ne yazık ki günümüz dünyasında bu beyannamede
güvence altına alınan hakların çok uzağındayız. Kontrolsüz nüfus artışı, çarpık kentleşme, yasa dışı
avcılık ve ticari çıkarlar nedeniyle hayvanların doğal yaşam alanları her geçen gün daralıyor. Birçok
canlı türü, insanların eğlence anlayışı ya da maddi kazanç uğruna işkenceye, kötü muameleye ve
sömürüye maruz kalıyor. Tüm bunlar hayvanların yaşamını tehdit ederken toplum vicdanını da
yaralıyor Hayvanların yaşam hakkını korumak, bugün insanlığın en temel vicdani sorumluluklarından
biri” diye konuştu.
ÇEŞME’DE HER EYLÜL AYNI SORUN
Özellikle turistik bölgelerde yaşanan dönemsel terk etmelere sert tepki gösteren Dernek Başkanı Çetinsoy, Çeşme örneği üzerinden uyarılarda bulunarak şu ifadeleri kullandı:
“Bir diğer hayvan mağduriyeti, bizim de Çeşme’de özellikle her eylül sonu yaşadığımız, sokağa terk
edilen hayvanlardır. Ev ortamına, düzenli beslenmeye ve sahipleriyle yaşamaya alışmış bu canlar, terk
edildiklerinde bir anda yabancı oldukları sokak koşullarıyla karşı karşıya kalıyor. Yaşadıkları stres ve
korkunun yanı sıra yiyecek, su ve güvenli bir alan bulmakta da güçlük çekiyorlar. Birçoğu daha önce
yaşadığı evin çevresinden ayrılmıyor, geride kalan ömrünü o kapının önünde, aç ve susuz, sahibinin
geri gelmesini bekleyerek geçiriyor.”
HAYVAN SAHİPLENMEK YAŞAM BOYU SORUMLULUK
Hayvanların hediye edilmesini ya da bir eşya gibi alınıp satılmasını eleştiren Çetinsoy, bir hevesle
hayvan sahiplenip daha sonra bakımını sürdüremeyeceğini bilen kişilerin, henüz yolun başındayken
hayvanı sokağa bırakmak yerine yetkili kurum ve kuruluşlardan destek alınması gerektiğini belirterek,
“Sahiplenme kararı hayvanın tüm yaşamını kapsayan bir sorumluluktur. Bunun için hayvan
sahiplenecek kişiler eğitim ve bilinçlendirme programlarına katılmalı. Bu programlara katılmayanların
hayvan sahiplenmemesi gerekir. Beslenme, sağlık, barınma ve günlük bakım, hayvanın yaşamı
boyunca devam eden bir sorumluluktur. Sahiplenme geçici bir istekle değil, tüm bu sorumluluklar
gözetilerek yapılmalıdır” dedi.
ÇİFTLİK HAYVANLARI VE NESLİ TÜKENEN TÜRLER İÇİN KORUMA ÇAĞRISI
Çetinsoy, sokakta yaşayan hayvanların yanı sıra yaban hayatı ve çiftlik hayvanlarının korunmasının da
hayvan haklarının ayrılmaz bir parçası olduğunun altını çizerek şunları söyledi:
“Çiftliklerde yaşayan hayvanlara özel önem verilmeli. Hayvanlar kapasitelerinin üzerinde
çalıştırılmamalı, yeterli yem, su ve dinlenme olanakları sağlanmalı. Nesli tükenmekte olan türlerin
korunması ise yalnızca çevresel bir mesele değil, gelecek kuşaklara bırakacağımız doğal miras
açısından da sorumluluğumuzdur.”
MODERN BAKIMEVLERİ VE VETERİNER HEKİM İSTİHDAMI ŞART
Yeni yapılan barınak ve yaşam alanlarının mimari ve teknik altyapısına da değinen Çetinsoy,
standartların yükseltilmesi gerektiğini vurgulayarak, "Yeni yapılan bakım evleri ve doğal yaşam
alanları hayvan refahı açısından kritik bir önem taşır. Buraları sadece barınma amaçlı değil;
hayvanların doğal davranışlarını sürdürebilecekleri, özgürce hareket edebilecekleri, sağlık
kontrollerinin düzenli yapılabileceği koşullarda inşa edilmelidir. Ve en önemlisinden biri de içerideki
hayvan sayısı ile orantılı olacak şekilde uzman veteriner hekimlerin buralarda istihdam edilmesidir"
şeklinde konuştu.ü
ÇEŞME’YE YENİ HAYVAN REHABİLİTASYON MERKEZİ
Çetinsoy, Çeşme’de de hayvanlara yönelik altyapının geliştirilmesi için yeni bir adım atıldığını
belirterek şöyle konuştu:
“Çeşme Belediye Meclisi, 7 Eylül 2026 tarihli toplantısında Belediye ile Bridge to Türkiye Fund
arasında Hayvan Rehabilitasyon Merkezi’nin yapımına ilişkin işbirliği yapılması ve gerekli protokolün
imzalanması için Belediye Başkanı Lal Denizli’ye oybirliğiyle yetki verdi. Mevcut Veteriner Kliniği ve
Rehabilitasyon Merkezi’nde ise sahipsiz hayvanların barınma ve bakımının yanı sıra kayıt altına alma,
acil müdahale, kısırlaştırma, aşılama, işaretleme ve sahiplendirme işlemleri yürütülüyor. Yeni
merkezin de hayvanların bakım ve rehabilitasyon koşullarının geliştirilmesine katkı sağlamasını
bekliyoruz.”
İZMİR’DE 3 BİN 300 HAYVAN SAHİPLENDİRİLDİ
Çeşme’de yeni rehabilitasyon merkezi için hazırlıklar sürerken, İzmir genelinde de sahipsiz
hayvanların bakım, tedavi ve sahiplendirilmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini belirten
Çetinsoy, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin sahiplendirme ve yeni bakımevi yatırımlarına ilişkin verileri
paylaşarak, “İzmir Büyükşehir Belediyesi verilerine göre son iki yılda 3 bin 300 sahipsiz hayvan
sahiplendirildi. Nisan ayı itibarıyla belediyeye bağlı bakımevlerinde yaklaşık 2 bin 300 hayvan ise
sahiplendirilmeyi bekliyordu. Bakımevi kapasitesinin artırılması amacıyla Dikili’de 24 bin metrekarelik
alanda, 2 bin 500 hayvan kapasiteli Sahipsiz Hayvan Bakımevi ve Doğal Yaşam Alanı’nın yapımı da
sürüyor. Ameliyat ve müdahale odaları, klinikler ve bakım alanlarının yanı sıra sahiplendirmeyi
destekleyecek eğitim ve halkla ilişkiler birimlerinin de yer alacağı tesisin 2026 yılı sonuna kadar
tamamlanması hedefleniyor” dedi.
TÜRK VETERİNER HEKİMLERİ BİRLİĞİ’NİN ÇÖZÜM FORMÜLÜ
İzmir’de yürütülen çalışmaların yanı sıra hayvan refahına ilişkin sorunların kalıcı çözümü için ülke
genelinde kurumsal bir yapılanmaya ihtiyaç duyulduğunu ifade eden Çetinsoy, yaşanan kronik
sorunların çözümünde Türk Veteriner Hekimleri Birliği’nin (TVHB) stratejik önerilerini
desteklediklerini söyledi. “Artık sözün sonuna geldik. Bu yıl kutlamıyoruz, çünkü kutlanacak bir şey
yok” diyen Çetinsoy, TVHB’nin acil eylem planında yer alan ve hayata geçirilmesi gereken kritik
adımları şöyle sıraladı:
“Türk Veteriner Hekimleri Birliği’nin önerilerinden hareketle artık somut ve kalıcı adımlar atılması
gerektiğini savunuyoruz. Öncelikle Bakanlık bünyesinde bir Hayvan Refahı Genel Müdürlüğü
kurulmalı. Bu müdürlüğe bağlı olarak çiftlik hayvanları, sahipsiz hayvanlar, yaban hayatı ve deney
hayvanları konusunda uzmanlaşmış ayrı birimler oluşturulmalı. Sahipsiz hayvanların, çiftlik
hayvanlarının ve nesli tükenme tehlikesi altındaki türlerin korunması için sürdürülebilir bir mali
kaynak sağlayacak bağımsız bir Hayvan Refahı Fonu kurulmalı. Yasaların kağıt üzerinde kalmaması,
sahada uygulanması ve ihlallerin etkin biçimde denetlenmesi için Hayvan Hakları Müfettişliği ile
Hayvan Refahı Polisi oluşturulmalı. Bir diğer önemli konu da eğitim. Hayvan sahiplenecek kişiler için
zorunlu eğitim programları uygulanmalı ve bu eğitimi almayan kişilerin hayvan sahiplenmesine izin
verilmemeli. Hayvanların yaşam hakkını korumak için artık geçici çözümler yerine, denetimi,
finansmanı, eğitimi ve kurumsal yapılanmayı birlikte ele alan bir sistem kurulması gerekiyor.”
OKULLAR, FABRİKALAR VE KAMU KURUMLARI DA SAHİPLENSİN
Hayvanların karşı karşıya kaldığı şiddet ve kötü muameleye tepki gösteren Çetinsoy, insanların doğaya
ve hayvanlara verdiği zararı sorgularken, çözüm için sistemli ve kontrollü sahiplendirmenin
yaygınlaştırılması çağrısında bulunarak, "İnsanların hayvanlara uyguladığı cezalar ne yazık ki çok
ağırdır. Pek çoğu, hiçbir suçları olmayan canlarından olmaktadır. Bu hayvancıklar insanları gasp mı
etmişler, sahtekarlık mı yapmışlar? Dahası doğayı insafsızca bozup dünyanın sonunu mu
hazırlamaktadırlar? Tabii ki değil. Onlar sadece yaratılışlarının gereği olan davranışlarla yaşamlarını
sürdürmeye çalışmaktalar. Hiçbir zaman biz insanlar kadar acımasız ve ihanet içinde olmamışlardır.
Biz de bu önerilere bir madde koyalım; çözüm için asıl yapılması gereken yasal düzenleme ile sistemli
ve kontrollü sahiplendirme işidir. Sahipsiz hayvanların yuva bulabilmesi için bireysel sahiplenmenin
yanı sıra farklı modeller de uygulanabilir. Okullar, fabrikalar, resmi kurumlar bu canları kurumsal
olarak sahiplenerek onlara yaşam alanları açmalıdır. Sahiplendirme yasal düzenlemelerle
desteklenmelidir. Çözüm, bu canları hayatın içine sorumlulukla dahil etmektir" diye konuştu.
“KUTLAMA YERİNE ÇÖZÜM ÜRETMELİYİZ”
Hayvanların korunmasının yalnızca 4 Ekim’de hatırlanacak bir konu olmaması gerektiğini söyleyen
Çetinsoy, sahiplendirmeden bakımevlerine, denetimden finansmana kadar sıraladıkları önerilerin
hayata geçirilmesini istediklerini belirtti. Hayvanların yaşam hakkının korunmasının kamu kurumları,
yerel yönetimler ve hayvan sahipleri başta olmak üzere toplumun ortak sorumluluğu olduğunu ifade
eden Çetinsoy, 4 Ekim’e ilişkin sözlerini şu çarpıcı cümlelerle tamamladı:
“Konuşmamım başında da dediğim gibi bu yıl da 4 Ekim’i kutlamıyoruz, çünkü bu şartlarda kutlanacak
bir şey yok. Hayvanların yaşadığı sorunları yalnızca bir gün konuşmak yerine çözüm üretmeliyiz.
Evimizde yaşayan hayvanlardan sokaktakilere, çiftlik hayvanlarından yaban hayatına kadar dünyayı
paylaştığımız bütün canlılara karşı sorumluluğumuz var.”
