Milyonlarca sigortalı, çalışma süresi uzadıkça ve primleri arttıkça emekli maaşlarının da yükseleceği beklentisi içinde. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (SGK) mevcut emekli aylığı hesaplama mekanizması, bu beklentilerin aksine farklı sonuçlar doğurabiliyor.
Sistemdeki Çelişkiler ve Kayıplar
SGK Uzmanı Özgür Erdursun, sistemdeki tutarsızlıkları, yıl geçişlerindeki değer kayıplarını ve tüm çalışanları etkileyen unsurları analiz etti. Erdursun'a göre, prime esas kazanç yükseldikçe çalışmaya devam etmenin aylığa olumlu yansıdığı düşünülse de, takvim yılı değiştiğinde uygulanan güncelleme katsayıları durumu karmaşıklaştırıyor. Uzman, "Çalışıyorsunuz, prim ödüyorsunuz; ay ay artan emekli aylığı yıl değişince düşebiliyor. Emeklilik sistemindeki en büyük çelişkilerden biri tam olarak burada ortaya çıkıyor." diyerek bu durumu özetliyor. Erdursun, 2026 yılı için öngörülen brüt asgari ücret üzerinden yaptığı hesaplamalarda, ilave çalışmanın aylığa yaklaşık katkısını ve yıllar arasındaki güncelleme farklarını ortaya koyuyor. Örneğin, asgari ücretin üç katı üzerinden çalışan bir sigortalının bir yıl daha çalışmasının aylığına yaklaşık 2.400 TL ek katkı sağlayacağı öngörülse de, yılın değişmesiyle bu kazanımın bir kısmının hesaplama farkları nedeniyle ortadan kalkabildiğini belirtiyor. Geçmiş yıllardaki güncelleme farklarına bakıldığında, 2022'den 2023'e yüzde 17, 2024'ten 2025'e ise yüzde 31'lik bir kayıp yaşandığına dikkat çekiyor. 2026'dan 2027'ye geçişte ise yüzde 2-3 civarında bir kayıp ihtimali öngörülüyor.
Bekleyiş ve Mağduriyet
Erdursun, emeklilik hakkını kazanmış olmasına rağmen işini kaybetme endişesi veya ekonomik sebeplerle emeklilik dilekçesi veremeyenlerin durumuna da değiniyor. Yaş şartını bekleyen sigortalıların, bekledikleri yıllar boyunca gelecekteki emekli aylıklarının ne olacağı sorusunu gündeme getiriyor. Kişi, çalışmaya devam edip prim ödediği halde, yıl geçişlerindeki hesaplama farkları nedeniyle gelecekteki maaşında kayıpla karşılaşabiliyor. Türkiye'de en düşük emekli aylığının 23.552 TL, ortalama maaşların ise 27-27,5 bin TL civarında olduğunu belirten Erdursun, sistemde köklü bir reformun şart olduğunu vurguluyor. Uzman, "Aksi halde yıllarca vatandaşa 'çalış, daha fazla prim öde, kayıtlı istihdamda kal' dedikten sonra emeklilik aşamasında 'Keşke daha önce emekli olsaydın' sonucunu üreten bir sistemle karşı karşıya kalıyoruz. Türkiye’nin ihtiyacı, insanları bir an önce emekli olmaya yönelten değil; çalışmayı, üretmeyi ve daha fazla prim ödemeyi özendiren bir emekli aylığı hesaplama sistemidir." diyerek mevcut sistemin amacından saptığını ifade ediyor.
