Oregon ve California eyaletleri arasında yer alan Klamath Nehri üzerindeki dört büyük hidroelektrik barajının kaldırılmasının ardından balık popülasyonlarında dikkat çekici bir canlanma yaşandı. J.C. Boyle, Copco 1, Copco 2 ve Iron Gate barajlarının yıkıldığı dev proje, dünyanın bugüne kadar tamamlanmış en büyük baraj kaldırma çalışması olarak kayıtlara geçerken, doğanın bu müdahaleye ne kadar hızlı yanıt verdiği gözler önüne serildi.
Barajlar kaldırıldı, balıklar için yeni bir dönem başladı
2023-2024 yıllarında gerçekleştirilen ve 2 Ekim 2024'te tamamlanan bu kapsamlı projenin ilk sonuçları, balıkların bin yılı aşkın süredir ulaşamadığı 640 kilometreden fazla nehir ve yan kolun yeniden erişilebilir hale geldiğini gösteriyor. Özellikle somon türlerinin bu alanlara dönüşünün zaman alacağı düşünülse de, araştırmalar çok daha hızlı bir toparlanmaya işaret ediyor. Eski Iron Gate Barajı'nın bulunduğu bölgeye yerleştirilen yüksek çözünürlüklü sonar sistemleri sayesinde, yukarı doğru göç eden balıkların sayısı titizlikle takip edildi.
Somonlar beklenenden daha hızlı geri döndü
Barajların kaldırıldığı 2024 yılında, eski baraj noktasını geçerek yukarı ulaşan Chinook somonlarının sayısı 7 bin 742 olarak tespit edildi. Bir yıl sonra, 2025 göç sezonunda bu sayı 13 bin 310'a yükseldi. Bu iki sezon boyunca eski baraj noktalarının ötesine geçen somon sayısı toplamda 21 bini aştı. En çarpıcı bulgu ise balıkların ne kadar uzağa ilerlediği oldu. Araştırmaya göre, Chinook somonları yalnızca iki göç sezonunda, geçmişte yaşam alanları olarak bilinen bölgelerin yüzde 88'ini yeniden kullanmaya başladı. Balıklar, Klamath ve Link nehirleri ile 11 yan kol boyunca toplam 345 kilometrelik alana yayıldı. Hatta bazıları denizden 580 kilometreden fazla uzaklığa ve yaklaşık 1.250 metre rakıma kadar ulaşmayı başardı. Bu başarıda güçlü akıntılar, mevcut barajlardaki balık geçitleri ve yaklaşık 40 kilometre uzunluğundaki Upper Klamath Gölü'nün aşılması etkili oldu. Araştırmacılar ayrıca coho somonu, steelhead ve Pasifik taşemeninin de bu yeniden açılan bölgelere giriş yaptığını gözlemledi. Elde edilen sonuçlar, nehirlerdeki büyük fiziksel engeller kaldırıldığında doğal yaşamın beklenenden çok daha hızlı bir şekilde geri dönebileceğinin güçlü bir kanıtı olarak öne çıkıyor.
