Ayçiçeği Deniz Yıldızları Neredeyse Yok Oldu: Bakteriyel Bir Hastalık Sorumlu

Kasım 2013'te başlayan ve Kuzey Amerika'nın batı kıyılarını sarsan bir erime olayı, dünya genelinde 40'tan fazla deniz yıldızı türünü etkiledi. Hastalık, kabuklu yüzeyde lezyonlarla başlıyor, kaslar çözülüyordu, kollar bükülüp kopuyor ve deniz yıldızları birkaç gün içinde ölüyorlardı.

NEREDEYSE YOK OLDULAR

24 kola kadar sahip olabilen ve günbatımı renkleriyle bilinen ayçiçeği deniz yıldızları (Pycnopodia helianthoides), yüzde 90'dan fazla kayıp yaşadı. 2015'e gelindiğinde Alaska'dan Meksika'ya kadar sahillerde neredeyse yok oldular. Uluslararası Doğa Koruma Birliği, 2020'de türü 'kritik tehlikede' ilan etti. Deniz yıldızlarının yokluğu, denizkestanelerinin kontrolsüz çoğalmasına ve yosun ormanlarının yok olmasına neden oldu. Bu ormanlar ise birçok tür için yaşam alanı sağlıyor, karbondioksiti emerek sera gazı birikimini azaltıyor ve kıyıları fırtınalara karşı koruyor.

TESPİTİ ZOR OLAN BİR BAKTERİ

Washington Üniversitesi'nden deniz ekoloğu Drew Harvell, hastalığa neden olan bakterinin histolojide diğerlerine benzemediğini, muhtemelen bağışıklığı baskılayan bir toksin ürettiğini ve bu nedenle tespitinin zor olduğunu belirtti. İlk çalışmalar etkenin virüs olduğunu düşündürmüştü; bu yüzden yaygın bir bakteri grubunda bulunması bilim insanlarını şaşırttı. Tanı sürecinde, hastalıksız birey bulmanın güçlüğü, hastalıklı dokularda görünür bir patojenin olmaması ve denizel bulaşıcı hastalıklar hakkında bilgi eksikliği gibi engellerle karşılaşıldı.

ETKENİN BAKTERİYEL OLDUĞU KESİNLEŞTİ

Evrimsel ekolojist Melanie Prentice'in ekibi, kontrollü deneyler sonucunda etkenin bakteriyel olduğunu tespit etti. Enfekte doku ya da sıvıya maruz bırakılan sağlıklı bireyler kısa sürede hastalandı. Filtreleme ve ısıtma sonrası materyallerle temas eden deniz yıldızları ise sağ kalmıştı. Enfekte örneklerin RNA dizilemesi, Vibrio pectenicida bakterisinin FHCF-3 suşunu ortaya çıkardı. Bu suşun sağlıklı bireylere verilmesiyle kolların bükülüp erimeye başlamasıyla teşhis kesinleşti. Kanada'daki UBC ve Hakai Enstitüsü'nden deniz hastalıkları ekoloğu Alyssa Gehman, bulguları 'tüyler ürpertici' olarak nitelendirdi. Araştırma ekibi, iklim değişikliğinin de etkili olabileceğini düşünüyor, çünkü Vibrio bakterileri daha sıcak sularda çoğalıyor. The Nature Conservancy'den Jono Wilson, bu kaybın nedenini anlamanın hem türün toparlanması hem de yosun ormanlarının korunması için kritik olduğunu vurguladı.