ATM'ler cepleri boşaltıyor: Küçük harcamalar artık hayal mi?

Türkiye'nin dört bir yanında bankalar, ATM'lerinde sessiz sedasız bir operasyona imza atarak, vatandaşın elindeki nakdi adeta görünmez hale getiriyor. Bu yeni 'banknot düzeni', özellikle küçük harcamalarla geçinen milyonlarca insan için nakit paraya erişimi giderek zorlaştırıyor. Bankalar, ATM'lerinin kapasitesini daha verimli kullanma bahanesiyle önce 5, 10 ve 20 TL'lik banknotları sistemden kaldırdı. Şimdi ise 50 TL'lik banknotlar da büyük ölçüde ATM'lerden çekiliyor. Sonuç mu? Birçok ATM'de en düşük para çekme limiti 100 TL'ye yükselmiş durumda. Bu durum, günlük yaşamdaki küçük alışverişleri doğrudan baltalıyor ve özellikle düşük bakiyeli hesaplara sahip vatandaşları çaresiz bırakıyor.

SEMT PAZARLARI VE SOKAK EKONOMİSİ TEHLİKEDE

Bu yeni durum, özellikle nakit alışverişin yoğun olduğu semt pazarları ve mahalle esnafı için büyük bir darbe vuruyor. Cepteki en küçük kullanılabilir banknotun fiilen 100 TL'ye çıkması, küçük tutarlı alışverişlerde para üstü sorununu devasa bir probleme dönüştürüyor. Hem müşteriler hem de esnaf, her gün yeni bir ödeme kriziyle yüzleşiyor. Öğrenciler, emekliler ve dar gelirli vatandaşlar ise en büyük mağduriyeti yaşayan kesim olarak öne çıkıyor. Günlük harcamalarını düşük tutarlarla yapan bu gruplar, ATM'lerden küçük miktarda para çekemediği için temel ihtiyaçlarını bile karşılamakta zorlanıyor.

ESNAF BOZUK PARA ARAYIŞINDA, EKONOMİSTLER UYARIYOR

Küçük banknot sıkıntısı, bakkallardan marketlere, tekel bayilerinden eczanelere ve pazarcılara kadar geniş bir kesimi olumsuz etkiliyor. Pek çok işletme, gün içinde müşterilere para üstü verebilmek için adeta bozuk para peşine düşüyor. Bazı esnaflar güne başka dükkanlardan para bozdurarak başlıyor. Küsuratlı alışverişlerde yaşanan ödeme sorunları, vatandaş ile işletmeler arasında zaman zaman gereksiz tartışmalara yol açıyor. Ekonomist Ahmet Karaoğlu'na göre, bu durumun temelinde yüksek enflasyon yatıyor. Karaoğlu, 'ATM haznelerinin fiziki bir sınırı var ve ortalama işlem tutarları artınca bankalar mecbur 100 ve 200 TL'lik banknotlara yer açmak zorunda kaldı. Ancak bunun sokaktaki maliyeti çok ağır. Fiyatların yukarı yuvarlanması dar gelirlinin cebine 'gizli enflasyon' olarak yansıyor. Piyasada acilen küçük esnafı ve dar gelirliyi rahatlatacak bir nakit akışı planlaması yapılmazsa, sokak ekonomisinde ticaret kilitlenme noktasına gelir' uyarısında bulunuyor.