Aral Denizi yüzeyinin yüzde 90'ından fazlasını yitirdi

Kazakistan ile Özbekistan sınırındaki Aral Denizi'ni besleyen Seyhun (Syr Darya) ve Ceyhun (Amu Darya) nehirlerinin suları, büyük kanallarla pamuk tarlalarına aktarıldı. Bir dönem dünyanın dördüncü büyük gölü olan Aral Denizi'ne ulaşan su miktarı böylece neredeyse tamamen kesildi.

Gölün yüzey alanı 60 yılda yüzde 90'dan fazla azaldı

Yaklaşık 68 bin kilometrekarelik göl, 60 yıl içinde yüzey alanının yüzde 90'ından fazlasını kaybetti. Suların onlarca kilometre çekilmesiyle kıyıdaki balıkçı kasabaları çöl ortasında kaldı ve bölge halkını besleyen balıkçılık sektörü çöktü. Gölün eski tabanında kalan yaklaşık 60 bin kilometrekarelik alan Aralkum Çölü'ne dönüştü. Tarım ilaçlarının kalıntıları, zehirli kimyasallar ve yoğun tuzla kaplanan zemin, rüzgarla çevre yerleşimlere taşınan tozların kaynağı oldu. Tuz fırtınaları tarım arazilerinin verimini düşürürken, bölgede ciddi solunum yolu hastalıkları ve kanser vakalarının artmasına yol açtı.

Aralkum'da saksaul dikiliyor

Bölge ülkeleri, çölleşmeyi durdurmak ve zehirli kumla tuzun yayılmasını önlemek için çalışmalar yürütüyor. Özbekistan başta olmak üzere yerel yönetimler, kuraklığa dayanıklı saksaul çalılarını ekerek rüzgar erozyonuna karşı kökleriyle toprağı tutan doğal bir örtü oluşturmayı hedefliyor. Bugüne kadar 1,7 milyon hektardan fazla alan ağaçlandırıldı. Bir zamanlar mavi sularıyla bölgeye hayat veren Aral Denizi ise insan müdahalesinin yol açtığı yıkımın ardından kumulların altında varlığını sürdürüyor.