DÜNYA
Yayınlanma : 30 Temmuz 2026 05:00
And Dağları'nın Zirvesinde 15 Bin Kişilik 'Dikey Şehir': Araçsız, Merdivenli Bir Yaşam Alanı
Şili'nin And Dağları'nda 1905'te kurulan Sewell, 15 bin nüfuslu, araçsız ve merdivenli bir 'dikey şehir' olarak sanayi tarihine geçti. UNESCO Dünya Mirası listesindeki bu eşsiz yerleşim, zorlu coğrafyaya yaratıcı çözümlerle ayakta kalmış.
Şili'nin sarp And Dağları'nda, deniz seviyesinden yaklaşık 2 bin metre yükseklikte, 1905 yılında kurulan Sewell madenci kasabası, dik coğrafyası ve kendine özgü otomobilsiz kentsel yapısıyla sanayi tarihi açısından eşsiz bir örnek teşkil ediyor. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından da tescillenen bu yerleşim, araç trafiğine kapalı, tamamen merdivenlerle örülmüş bir yaşam alanı olarak zirve döneminde tam 15 bin kişiye ev sahipliği yapmış.
AND DAĞLARI'NIN SİMGESEL KASABASI SEWELL
Rancagua şehrinin yaklaşık 60 kilometre doğusunda, dünyanın en büyük yeraltı bakır madeni El Teniente'nin hemen yanı başında, ABD merkezli Braden Copper Company tarafından inşa edilen Sewell, zorlu dağ coğrafyasının getirdiği kısıtlamalara yaratıcı çözümler üretmiş.
ULAŞIM VE YAŞAM ALANLARI: DİKEY MİMARİ VE MERDİVENLİ YOLLAR
Sert ve dik dağ yamacının tekerlekli araç kullanımına izin vermemesi üzerine, kasaba içinde ulaşım ana bulvar işlevi gören merkezi bir merdiven sistemi ve buna bağlı geçitlerle sağlanmış. Dış dünyayla bağlantı ise yalnızca Rancagua'ya uzanan demiryolu hattı üzerinden gerçekleşiyor; temel ihtiyaçlar, malzemeler ve personelin nakliyesi bu tren yoluyla yapılmış. Yerleşimdeki binalar ise konut, kamu hizmeti ve sosyal alanları aynı çatı altında toplayan çok işlevli bir tasarımla inşa edilmiş. Yeşil, sarı, kırmızı ve mavi gibi canlı renklerdeki ahşap yapılar, kasabanın kendine has görsel kimliğini oluşturuyor. UNESCO yetkilileri, aşırı soğuk, kar yağışı ve izolasyonun yanı sıra ahşap yapının getirdiği yangın riskine karşı binaların sürekli ve titiz bir bakımdan geçirilmesinin zorunlu olduğunu belirtiyor. Sewell'deki bu dikey yerleşim modeli, Brezilya'daki şirket köylerine benzerlik gösterse de, düz arazi yerine And Dağları'nın yamacına dikey olarak kurulmasıyla onlardan ayrılıyor. Şirketin zamanla çalışanları Rancagua'ya taşımasıyla yerleşim işlevi sona ermiş olsa da, kasabanın tarihi çekirdeği korunarak UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmış. Günümüzde ise kontrollü ziyaretçi turlarıyla turizme açık tutuluyor.
- İnstagram