Alaska'daki pas renkli suyun sırrı iklim değişikliğinde gizli

Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan yeni bir bilimsel çalışma, Alaska'nın el değmemiş bölgelerindeki nehirlerin, donmuş toprak erimesi sonucu pas rengi bir turuncuya büründüğünü ortaya koydu.

İKİ TEMEL MEKANİZMA

Araştırma, iklim değişikliği kaynaklı bu erimenin topraktaki demir ve ağır metalleri serbest bırakarak sudaki ekosistemleri tehdit ettiğini gösteriyor. Bilim insanları, nehirlerin turuncuya dönüşmesine yol açan iki temel mekanizma tespit etti. Bunlar, yüksek rakımlarda kimyasal reaksiyon ve alçak rakımlarda mikrobiyal aktivitedir. Eriyen kayalık arazilerde bulunan pirit minerali, su ve hava ile temas ettiğinde sülfürik asit, sülfat ve toksik metaller salarak suyun asitlik oranını artırıyor. Diğer yandan, nemli ve düşük oksijenli sulak alanlarda yaşayan mikroorganizmalar, topraktaki demiri tüketerek onu suda çözünür bir forma dönüştürüyor. Bu madde yer altı sularından nehir yüzeyine çıkıp oksijenle karşılaştığında paslanma reaksiyonu gerçekleşiyor.

GELECEKTEKİ ETKİLERİ

Çalışmaya göre, nehir yataklarını kaplayan ince demir parçacıkları akıntı yönünde 100 kilometreden fazla yol kat edebiliyor. Bu kirlilik; algleri, su altı böceklerini ve yumurtlamak için temiz çakıl taşlarına ihtiyaç duyan somon balıklarını doğrudan etkiliyor. Kimyasal değişimlerin balıkların solungaçlarını tıkayarak solunumlarını zorlaştırdığı ve besin zincirinde kademeli bir bozulmaya yol açtığı ifade edildi. Uzmanlar, toprak sıcaklığı kayıtları ile su kimyası verilerini analiz ederek, gelecekte hangi nehirlerin turuncuya döneceğini tahmin etmeyi planlıyor. Araştırma, bu durumun yalnızca Alaska'nın Brooks Sıradağları ile sınırlı kalmadığını, Kuzey Kanada, Rusya, And Dağları ve Alpler gibi diğer bölgelerde de benzer değişimlerin gözlenmeye başladığını vurguladı. Küresel ısınmaya bağlı bu yaygın kirlenmenin, doğrudan müdahale ile durdurulamayacağı, mevcut çalışmaların güvenli bölgeleri korumaya odaklanması gerektiği belirtildi.