Akaryakıtta eşel mobil kalkarsa fiyatlar uçacak: Benzin 16, motorin 30 TL zamlanabilir

Merkezi bütçedeki ciddi açıklar, akaryakıtta uygulanan eşel mobil sisteminin geleceğini tartışmaya açtı. Ekonomistler, bu sistemin kaldırılması veya oranının düşürülmesi halinde pompa fiyatlarında astronomik artışlar yaşanabileceği konusunda uyarıyor.

BÜTÇE AÇIĞI ENDİŞELERİ ARTIRDI

Mart ayında 229,9 milyar TL'lik rekor bir bütçe açığı veren merkezi yönetim, Nisan ayında da benzer bir tabloyla karşı karşıya kalacak gibi görünüyor. Şubat ayında geçici olarak elde edilen 24,4 milyar TL'lik fazla, aslında Mayıs ayında tahsil edilecek kurumlar vergisinin öne çekilmesinden kaynaklanıyordu. Bu durum, 2026 Mayıs ayı bütçe dengeleri için ciddi bir risk oluşturuyor. Ekonomik yönetim, Orta Doğu'daki savaşın kısa sürede biteceği ve petrol fiyatlarının düşeceği beklentisiyle hareket etse de, petrol fiyatlarının 100 dolar civarında seyretmesi, eşel mobil sisteminin bütçe üzerindeki yükünü artırıyor.

SİSTEM KALDIRILIRSA ZAM ŞART

Ankara kulislerinde, eşel mobil sisteminin tamamen kaldırılması veya oranının düşürülmesi gibi seçenekler masada. Yapılan çalışmalara göre, eğer sistem tamamen ortadan kalkarsa benzinde 16 TL, motorinde ise 30 TL'ye varan zamlar gündeme gelebilir. Bu durumun enflasyona doğrudan 5-6 puanlık bir ek yük getireceği hesaplanıyor. Bu nedenle, olası zammın tamamının değil, sınırlı bir kısmının pompa fiyatlarına yansıtılması ve enflasyon etkisinin 2-2,5 puanla sınırlandırılması seçenekleri değerlendiriliyor. Türkiye, akaryakıt vergisi, bütçe ve enflasyon arasındaki hassas dengeyi kurmaya çalışırken, petrol fiyatlarının 75-80 dolar bandına gerilemesini bekliyor. Eşel mobil uygulaması, maliyet değişimlerinin vergi ayarlamaları yoluyla akaryakıt fiyatlarına yansımasını dengeleyerek fiyat oynaklığını azaltan bir mekanizma olarak biliniyor. Bu sistem, ürün fiyatı, dağıtım marjları, EPDK payı ve vergiler gibi farklı bileşenlerden oluşan akaryakıt fiyatlarında, özellikle vergi kalemi üzerinden ayarlamalar yaparak fiyat artışlarını sınırlıyor. Uluslararası petrol fiyatlarındaki ani yükselişler ve jeopolitik gelişmeler, bu mekanizmanın önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.

MART VE NİSAN TABLOSU ENDİŞE VERİCİ

Mart ayında merkezi yönetim bütçesi, 1 trilyon 460,4 milyar TL'lik gider ve 1 trilyon 230,5 milyar TL'lik gelir ile 229,9 milyar TL açık verdi. Bu durum, Şubat ayındaki geçici iyileşmenin kalıcı olmadığını gösteriyor. Mayıs ayında tahsil edilmesi gereken kurumlar vergisinin şubat ayına alınmasıyla elde edilen bütçe fazlası, ilerleyen aylarda önemli bir riske yol açtı. Bu karmaşık ekonomik tablo, akaryakıt fiyatları ve bütçe dengesi arasındaki ilişkinin ne kadar hassas olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.