8 Kasım Dünya şehircilik günü: Uzmanlardan bilimsel ve dijital kentsel dönüşüm vurgusu!

8 Kasım Dünya Şehircilik Günü vesilesiyle, Kentsel Dönüşüm ve Şehircilik Vakfı (KENTSEV) Başkanı Haldun Ersen ve Şehircilik, Kentsel Dönüşüm ve Entegre Tesis Yönetim Derneği Başkanı Hüseyin Kılınçarslan, şehirlerin geleceği ve kentsel dönüşümün önemi hakkında önemli açıklamalarda bulundu.

ŞEHİRCİLİK VE KENTLEŞMENİN TARİHSEL KÖKENLERİ

Haldun Ersen, 8 Kasım'ın kökeninin Arjantin'deki Buenos Aires Üniversitesi'nden Prof. Carlos Maria Della Paolera'nın girişimiyle 1949'dan beri kutlandığını hatırlatarak, Türkiye'deki kutlamaların 1976'da Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nde başladığını belirtti. Ersen, şehirlerin medeniyetlerin gelişiminde oynadığı rolü vurgulayarak, kentleşmenin modern toplumsallaşma sürecinin taşıyıcısı olduğunu ifade etti. Şehirciliğin, bir yerleşim biriminde yaşayan insanların ortak temel ihtiyaçlarının giderilmesi ve birlikte yaşam düzeninin oluşturulmasına dönük tüm fiziki, sosyal ve kültürel çalışmaları kapsadığını belirten Ersen, bu olgunun yalnızca belediyelerin değil, siyasi yönetimlerin ve halkın aktif katılımıyla bir bütün olarak ele alınması gerektiğini vurguladı. Elektrik, su, yakıt gibi temel ihtiyaçların yanı sıra sokak, cadde ve meydan planlamasının da şehirciliğin kapsamına girdiğini ekledi.

MODERN ŞEHİRCİLİK VE RİSK YÖNETİMİ

Ersen, ortak kullanım alanları, yeşil alanlar, trafik, toplu taşıma, ulaşım, hayvanlar, ekoloji ve kültür-sanat gibi pek çok konunun şehircilik açısından değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, "Kısacası şehircilik, şehirde yaşayan herkesi birinci dereceden ve doğrudan etkileyen bir kavramdır ve halkın aktif katılım göstermesi ve halkla yönetişim gereken bir olgudur." dedi. Modern ve depreme karşı dirençli şehirlerin gelişiminde kentsel dönüşümün hayati önem taşıdığının altını çizen Ersen, Türkiye'de 2012'de çıkan Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Kanunu ile şehirlerin ve konutların yenilenmeye başlandığını hatırlattı. Bu yenilenmenin insan odaklı ve siyaset üstü bir yaklaşımla yönetilmesi gerektiğini belirten Ersen, akıllı şehirler, iklim değişikliğine çözümler üretebilme ve afetlere hazırlıklı olmanın modern şehirciliğin ilgilendiği konular arasında bulunduğunu dile getirdi. Karbon salımını düşürmek ve enerji verimliliğini artırmak için projeler üretilmesi gerektiğini belirten Ersen, geleceğin akıllı şehirleri için şehirlerin dayanıklılığını artıracak vizyon ve projelerin öneminin arttığını sözlerine ekledi. KENTSEV'in 2020'den bu yana bu alanda çaba harcadığını belirtti.

DİJİTAL DÖNÜŞÜM VE MEVCUT ZORLUKLAR

Hüseyin Kılınçarslan ise şehircilikte kentsel dönüşüm, güçlendirme, periyodik yapı denetimleri, dijital şantiye kayıtları ve müteahhitlik yeterlilik sınıflandırması gibi alanları öncelikli risk yönetimi olarak gördüklerini söyledi. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın çalışmalarını sürdürdüğünü ancak kentsel dönüşümün saha uygulamalarında beklenen hızın yakalanamadığını belirtti. Koordinasyon eksikliği, hak sahipliği süreçlerindeki gecikmeler, dijital izlenebilirliğin sınırlılığı, müteahhitlik yeterliliklerinin yetersiz tanımlanması, finansman erişimindeki zorluklar ve saha denetimlerindeki zayıflıkların temel nedenler arasında olduğunu ifade eden Kılınçarslan, bu alanlarda yapılacak iyileştirmelerin süreçleri daha etkin kılacağını belirtti. Kılınçarslan, yeni nesil kentsel dönüşüm yaklaşımı kapsamında binaların belirli aralıklarla teknik değerlendirmeden geçirilmesi ve yapı sağlık karnesinin oluşturulması gerektiğini, yapı bileşenlerinin dijital olarak arşivlenmesinin şeffaflığı artıracağını söyledi. Mevcut müteahhitlik yeterlilik sisteminin gözden geçirilmesi ve 500 metrekarelik arsa sahiplerinin kolayca aldığı müteahhitlik yetkisi uygulamasının kaldırılması gerektiğini vurgulayan Kılınçarslan, teknik yeterlilik, kurumsal kapasite ve mali sorumluluk kriterlerinin zorunlu hale getirilmesinin önemine işaret etti. Karar süreçlerinin sadeleştirilerek daha hızlı, denetimli ve dijital destekli yürütülmesi gerektiğini belirten Kılınçarslan, mevzuatta güncellemelerle salt çoğunlukla karar alma, dijital denetim zorunluluğu, güçlendirme projelerine teşvikler, yapı sağlık karnesi sisteminin hukuki temele oturtulması ve ehliyetsiz müteahhitlik uygulamalarının sonlandırılmasının şehirlerin güvenlik seviyesini artıracağını ifade etti. Kılınçarslan, 8 Kasım Dünya Şehircilik Günü'nün, şehirlerin bugününü ve geleceğini yeniden düşünmek için önemli bir fırsat olduğunu ve Türkiye'nin bilimsel temellere dayanan, şeffaf, dijitalleşmiş, güçlü denetim mekanizmalarına sahip bir kentsel dönüşüm ekosistemine ihtiyacı olduğunu sözlerine ekledi. Kentsel dönüşümün milli güvenlik ve gelecek nesillere karşı sorumluluk olduğunu da vurguladı.