170 yaşında 'çocukluk' bitiyor: 400+ yıllık dev köpekbalığı sırlarını çözdü

Bilim dünyasında çığır açan bir keşif, Grönland köpekbalığının yaşam süresi ve hücresel dayanıklılığına dair kapsamlı bir genetik haritalama ile aydınlatıldı. Uzun ömürleriyle bilinen bu nadir canlıların genomlarının yüzde 96,7'sinin çözümlenmesi, onların neredeyse kansere yakalanmadan asırlarca nasıl yaşayabildiğine dair önemli ipuçları sunuyor.

YAŞ TESPİTİ İÇİN RADYOKARBON DEVRESİ

Science dergisinde yayımlanan araştırmanın detayları, bu gizemli canlıların yaşının tespiti için yenilikçi yöntemler kullanıldığını ortaya koyuyor. Kemik yapılarında yaş halkası bulunmayan 28 dişi Grönland köpekbalığının göz mercekleri incelenerek, doğum anından itibaren korunan karbon izleri radyokarbon tarihleme yöntemiyle analiz edildi. Bu sayede, beş metre uzunluğundaki en büyük örneğin tahmini 392 yaşında olduğu belirlendi; bu yaşın, hata payı düşünüldüğünde 500 yılı aşabileceği de belgelendi. Bu olağanüstü uzun yaşam döngüsü, canlıların cinsel olgunluğa ancak 150 yaşında erişebilmesi ve çocukluklarının yaklaşık 170 yaşında sona ermesi anlamına geliyor.

METABOLİZMA VE GENETİK KORUMA MEKANİZMALARI

Arktik ve Kuzey Atlantik'in dondurucu sularında yaşayan Grönland köpekbalıkları, yılda ortalama sadece bir santimetre büyüyerek son derece yavaş bir metabolizmaya sahip. Bu durum, üreme çağına gelmelerini 1,5 asra kadar uzatıyor ve ticari avcılık karşısında popülasyonlarının kendini yenilemesini zorlaştırıyor. Ancak yapılan son DNA analizleri, bu uzun ömrün ve tümörlere karşı direncin ardındaki iki önemli genetik anahtarı ortaya çıkardı: Histon H1.0 proteinindeki lizin amino asidinin benzersiz ikamesi ve hasarlı hücreleri yok etme yeteneği sağlayan FTH1b geninin 59 kopya bulunması, bu canlıların hücresel koruma mekanizmalarının temelini oluşturuyor.