156 Yıllık Efsane: Gediz'in Durmadan Akan Tarihi Çeşmesi

Kütahya'nın Gediz ilçesine bağlı Yunuslar Köyü, 1870'lerden beri hiç durmadan akan tarihi Ayvaz Çeşmesi ile dikkat çekiyor. Asırlık hikayesi ve yaz kış eksilmeyen buz gibi suyuyla bu çeşme, hem yöre halkının hem de çevre illerden gelen ziyaretçilerin gözdesi haline gelmiş durumda.

AYVAZOĞULLARI SÜLALESİNDEN MİRAS

Araştırmacı-Tarihçi Yazar Hüseyin Göksal'ın titiz çalışmaları, çeşmenin kökenine ışık tuttu. Nüfus defterlerini inceleyen Göksal, köyde artık devam etmeyen 'Ayvazoğulları' sülalesinin varlığını ortaya çıkararak, çeşmenin isminin bu aileden bir hayırsever tarafından verildiğini tahmin ediyor. Köyün eski yerleşim yerinde yaşanan bir göçük sonrası, yaklaşık 1875-1876 yıllarında şimdiki konumuna taşınan köylülerle birlikte bu çeşmenin de inşa edildiği düşünülüyor.

ÇOCUKLUK ANILARI VE KÜLTÜREL SİMGELER

Çeşmenin mimarisindeki üç ayrı oluk, Göksal'ın çocukluk anılarında özel bir yer tutuyor. Bu olukları 'yılan', 'kurbağa' ve 'balık' olarak adlandıran Göksal, en temiz suyun 'balık' oluğundan aktığına inandıklarını ve suyu mümkün olduğunca oradan içmeye çalıştıklarını gülümseyerek anlatıyor. Teknolojinin gelişmediği dönemlerde harman yerinin yakınında bulunan çeşme, tarlada çalışan köylüler için hayati bir su kaynağıydı. Hatta Ramazan aylarının sıcak günlerinde, evlerde buzdolabı yokken köylüler iftara yakın buraya akın eder, buz gibi sularla oruçlarını açarlardı. Zaman zaman dere yatağında bulunması nedeniyle sel gibi doğa olaylarından etkilenen çeşme, Kemal Özdoğan ve 2023 yılında yapılan kapsamlı tadilatlarla günümüze kadar ayakta kalmayı başardı. Gediz'in kültürel mirasının canlı bir kanıtı olan Ayvaz Çeşmesi, doğanın cömertliğini ve tarihin derinliğini Yunuslar Köyü'nde yaşatmaya devam ediyor.