Safranbolu'da çırak yokluğu demirci geleneğini zorluyor

UNESCO Dünya Miras Listesi'ndeki Karabük'ün Safranbolu ilçesinde bulunan 230 yıllık Demirciler Çarşısı'nda geleneksel üretimi sürdüren dört usta kaldı. Çırak yetişmemesi nedeniyle tarihi çarşıdaki bazı dükkânlar hediyelik eşya mağazalarına dönüşüyor.

Sadrazam İzzet Mehmet Paşa'nın 1796'da kurduğu çarşıda sıcak ve soğuk demircilik yapılıyor. Safranbolu'da tarihi dokusunu koruyarak faaliyetini sürdüren tek çarşının burası olduğunu belirten UNESCO tescilli kilit ustası Hüseyin Özdemir, diğer arastaların zamanla asıl işlevini yitirip hediyelik eşya dükkânlarına dönüştüğünü söyledi. Çarşıda geçmişte balta, kazma, tırmık ve kürek gibi tarım aletleri de üretiliyordu. Özdemir, fabrikasyon üretimin yaygınlaşması ve teknolojinin ilerlemesiyle geleneksel demirciliğin gerilediğini, Safranbolu UNESCO Dünya Miras Listesi'ne girdikten sonra tarihi evlerde başlayan restorasyonların mesleğe yeniden ihtiyaç doğurduğunu anlattı. Ustalığın kuşaktan kuşağa aktarıldığını söyleyen Özdemir, “1796 yılındaki ustalarımız ne yaptıysa biz de aynısını yapmaya çalışıyoruz. Ustalarımız ve kalfalarımız aynı dükkanda yetiştiği için bu işin yabancısı değiliz. Meslek, adeta dededen toruna aktarılır gibi bugüne kadar ulaştı” dedi.

Mesleğin geleceğine ilişkin endişesini dile getiren Özdemir, “Gençlerin bu tür mesleklere ilgi göstermemesi bu mesleğin sonuna getiriyor” diye konuştu. Demirciliğin yaşatılmasını istediklerini belirten Özdemir, çarşının kuruluş amacına uygun biçimde demirci çarşısı olarak kalmasını arzuladıklarını kaydetti. Çarşının en genç ustası olan 30 yaşındaki Cihan Ünal, 15 yaşından beri demircilik yaptığını ve Türkiye'nin en genç kilit ustalarından biri olduğunu söyledi. “Yani tek olmak üzücü. Bu işin benden sonra da devam etsin istiyorum” diyen Ünal, çarşıda 4-5 usta kaldığını, kendisinden büyük ustaların 50-60 yaşlarında olduğunu ve emekliliğe yaklaştıklarını belirtti. Safranbolu'da kendilerinden sonra yetişen olup olmayacağını bilmediğini, ancak olmasını umduğunu ifade eden Ünal, konak restorasyonlarında kullanılan demir aksamları Osmanlı kilitçiliğiyle üreten en genç ustalardan biri olduğunu aktardı. Ünal, yaptığı iş nedeniyle Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı kartı almaya layık görüldüğünü bildirdi.