Beyaz Saray'da Tarihi Zirve: Trump, Zelensky ve Putin'le Üçlü Görüşme Planı

ABD Başkanı Donald Trump, Alaska’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmesinden üç gün sonra, Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky’nin yanı sıra Fransa, İngiltere, Almanya, İtalya, Finlandiya, NATO ve AB liderlerinin katılımıyla Beyaz Saray’da dün tarihi bir zirveye ev sahipliği yaptı. Gazeteci Serkan Demirtaş, ntv.com.tr için yazdı. Trump, Avrupalı liderlerle görüşmesinin ardından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile de telefonda görüştü ve böylece Kremlin’i de Beyaz Saray’daki toplantıya eklemiş oldu.

Bu diplomasi trafiğinden üç temel sonuç ortaya çıktı. İlki, Trump’ın uzun süredir gerçekleştirmek istediği Zelensky-Putin zirvesi oldu. Amerikan Başkanı, görüşmeler sonunda yaptığı yazılı açıklamada kendisinin de katılımıyla üçlü zirvenin yakında gerçekleşeceğini duyurdu. Bu zirvenin iki hafta içerisinde gerçekleşmesi öngörülüyor. Zirvenin henüz yeri belli değil ama İstanbul’un da olası adreslerden olduğu uluslararası basında yer alan haberlerde dile getiriliyor. Trump, savaşı bitirmek için üçlü zirvenin en önemli fırsat olduğunu kaydederken hem Zelensky hem de Putin’den bu yönde adım atmalarını beklediği mesajını da verdi. Amerikan Başkanı, tarafların hassas konularda taviz vermeye hazır olmaları çağrısını da bu zirve sırasında yineledi. Üçlü zirvede, toprak değişiminin yanı sıra, esirlerin takası, Rusya tarafında kaçırıldığı iddia edilen Ukraynalı çocukların iadesi ve diğer ilgili konuların ele alınması öngörülüyor. Eğer taraflar tüm unsurlarda uzlaşabilirse 24 Şubat 2022’de başlayan ve her iki taraftan yüzbinlerce insanın yaşamına neden olan savaşın sonu gelebilir.

Zirveden çıkan diğer önemli sonuç, 2022’de başlayan savaşın sona ermesinin ardından Ukrayna’ya sağlanacak güvenlik garantilerinin somut bir şekilde ele alınması ve ABD’nin de bu sürecin önemli bir parçası olacağını kayda geçirmesi oldu. Hatta Trump, bir soru üzerine, Amerikan askerlerinin barışı koruma misyonuna katılımını reddetmedi ve bunların görüşülmeye devam edileceğini söylemekle yetindi. ABD Başkanı daha önceki açıklamalarında Ukrayna’nın ve Avrupa’nın güvenliği için ABD’nin daha fazla asker, para ve enerji harcamayacağını dile getiriyordu. Trump, Avrupalı liderlerle görüşmesinde güvenlik garantileri kapsamında “kim ne yapacağının” ele alınacağını, ABD’nin de bu sürecin içinde olacağını açıkladı. Avrupalı liderler açısından Ukrayna’ya sağlanacak güvenlik garantileri, son dönemde giderek yoğun şekilde tartışılan yeni Avrupa güvenlik mimarisinin de zeminini oluşturması için önem taşıyor. Bu kapsamda ABD’nin de işin parçası olması büyük önem taşıyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, ABD’nin bu sürecin parçasının olmasının yaşamsal önemine dikkat çekerken, Fransa ve İngiltere’nin liderliği ettiği “gönüllüler koalisyonu” ile ABD arasında eşgüdüm halinde bu çalışmanın yürütüleceğini açıkladı. NATO’nun beşinci maddesi, toplu savunma ilkesi kapsamında bir müttefike yapılmış saldırıyı tüm ittifak üyelerine yapılmış sayıyor ve ona göre yanıt verilmesini içeriyor. NATO, bu maddeyi tarihinde bir kez, ABD’ye karşı yapılan 11 Eylül saldırıları sonrasında yaşama geçirdi. Ancak liderler, böylesine önemli bir güvenlik garantisinin nasıl sağlanacağı konusunda bir ayrıntı vermediler. Yapılan değerlendirmelerde, “gönüllüler koalisyonu” liderliğinde Ukrayna’da “barışı koruma gücü” ya da “barışı gözleme misyonu” gibi formatlarda askeri varlık bulundurulması olasılığı öne çıkıyor. Ancak Rusya, Ukrayna topraklarında NATO ülkelerine ait askerlerin bulunmasına karşı olduğunu dün yaptığı yazılı açıklamada bir daha dile getirdi. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise zirve sırasında yaptığı açıklamada, Ukrayna ordusunun savaş sonrası süreçte güçlü bir pozisyonda kalmasının önemine dikkat çekti ve Avrupalılar ve ABD’nin bunun için birlikte çalışmaya devam etmesi gerektiğini kaydetti. Macron ve diğer liderlerin ısrarla dile getirdikleri diğer bir unsur da ciddi barış görüşmelerinin başladığı bir süreçte taraflar arasında ateşkes sağlanması gereksinimi oldu. Almanya Şansölyesi Friedrich Werz ve Macron bu konunun altını çizdiler ancak Trump ateşkes yerine bir an önce kalıcı barış anlaşmasına odaklandığını kaydetti.