Zambiya’da 2022’den bu yana madencilik sektörüne 12 milyar doların üzerinde yatırım yapıldı. Cumhurbaşkanı Hakainde Hichilema’nın açıkladığı yatırım artışına karşın, yaklaşık 21 milyon nüfuslu ülkede halkın yüzde 70’inden fazlası yoksulluk içinde yaşıyor.
Madenler uluslararası yatırımcıların odağında
Bakır, altın, kobalt, nikel ve manganez kaynaklarına sahip Zambiya, elektrikli araçlar, yenilenebilir enerji sistemleri ve yapay zekâ altyapılarında kullanılan ham maddeler bakımından ilgi görüyor. ABD, Çin, Kanada, Hindistan ve Körfez ülkelerinden yatırımcılar sektördeki fırsatları değerlendiriyor. Bunlar arasında Kanadalı First Quantum Minerals ve Barrick Mining Corporation, Hindistan merkezli Vedanta Resources ile Çinli China Nonferrous Metal Mining Group yer alıyor. Birleşik Arap Emirlikleri merkezli International Resources Holding, Mopani Copper Mines’a 1,1 milyar dolarlık yatırım taahhüdünde bulundu ve şirketin yüzde 51 hissesini aldı. Zambiya’nın yer altı kaynaklarının 644 milyar dolar değerinde olduğu ve Afrika’nın en büyük yatırım fonlarından biri için yaklaşık 100 milyar dolarlık taahhüt verildiği de öne sürüldü. Bu iki rakam bağımsız olarak doğrulanmadı.
Üretim ve istihdam hedefleri
Dünya Bankası verilerine göre Zambiya, dünya bakır rezervlerinin yaklaşık yüzde 2’sine sahip. Hükümet, yıllık bakır üretimini 2031’e kadar 3 milyon tona yükseltmeyi amaçlıyor; üretim son yıllarda 1 milyon tonun altında kaldı. Plan kapsamında ham madde ihracatının yanı sıra madenlerin ülke içinde işlenmesi ve sanayinin geliştirilmesi de hedefleniyor. Dünya Bankası ile yürütülen madencilik ortaklığı çerçevesinde 2031’e kadar 250 bin kişilik doğrudan ve dolaylı istihdam oluşturulması öngörülüyor. Bu kişilerin 100 bininin madencilikte, 150 bininin sektörle bağlantılı alanlarda çalışması planlanıyor. Yatırımların enerji, ulaşım, maden işleme ve yerel sanayiyi de desteklemesi bekleniyor. Buna karşın çalışanların koşullarındaki iyileşmenin yetersiz kaldığı ve madenciliğin çevresel etkileri konusunda eleştiriler sürüyor. Uzmanlar, kaynak gelirlerinin yerel halka da ekonomik fayda sağlaması gerektiğini vurguluyor.









