Yeni Zelanda'da yaklaşan 7 Kasım seçimleri öncesinde, gıda pazarında rekabeti artırmaya yönelik radikal bir politika önerisi gündeme geldi. Yeşiller Partisi, mevcut iki büyük oyuncunun pazar hakimiyetini kırmak amacıyla "KiwiMart" adıyla devlet kontrolünde üçüncü bir süpermarket zinciri kurulmasını teklif ediyor. Bu proje kapsamında, mevcut perakendeciler Foodstuffs ve Woolworths'a ait 120 market ve iki dağıtım merkezi devlete devredilecek.
Rekabeti artırma hedefi
Yeşiller Partisi Eş Başkanı Chlöe Swarbrick, geçmiş hükümetlerin uluslararası zincirleri ülkeye çekme çabalarının beklenen sonucu vermediğini belirtti. Sektörde mağaza sayısından çok rekabet eksikliği olduğunu vurgulayan Swarbrick, mevcut ikili yapıyı kırmak için kamu mülkiyetinde bir oluşumun şart olduğunu savundu. Parti tarafından yapılan ön hesaplamalara göre, KiwiMart zincirinin hayata geçirilmesi yaklaşık 2,8 milyar Yeni Zelanda dolarına mal olacak. Bu bütçenin 1,3 milyar doları mağaza ve tesis alımları, 1,5 milyar doları ise kuruluş ve altyapı giderleri için ayrılacak.
Geniş kapsamlı gıda politikası
KiwiMart projesi, Yeşiller Partisi'nin "Affordable Kai" (Uygun Fiyatlı Gıda) başlığı altında topladığı ve dört yıl için toplam maliyeti 6 milyar Yeni Zelanda dolarını aşan geniş kapsamlı gıda politikasının önemli bir parçasını oluşturuyor. Bu paketin içinde, 150 bin öğrenciyi kapsayacak şekilde genişletilmesi planlanan Ka Ora, Ka Ako Okul Yemeği Programı için 2,2 milyar dolar ayrılması öngörülüyor. Ayrıca, gıda bankalarının finansmanının 25 milyon dolara çıkarılması, Work and Income gıda yardımlarının artırılması için 388 milyon dolar ve toplum ölçekli gıda girişimlerini destekleyecek Fair Food Fund için 600 milyon dolar bütçe ayrılması planlanıyor.
Fiyatlandırma ve denetim mekanizmaları
Teklif, ayrıca Ticaret Komisyonu'nun yetki ve cezalarının artırılmasını da içeriyor. Müşterilerden kasada fazla ücret alınması durumunda otomatik tazminat ödenmesini sağlayacak bir sistem ve denetim mekanizmaları için 104 milyon dolar ayrılması hedefleniyor. Düzenlemeyle süpermarketlerdeki fiyatlandırma politikalarına sınırlama getirilmesi ve bu uygulamanın ilerleyen süreçte enerji ve akaryakıt sektörlerine de yaygınlaştırılması amaçlanıyor. Besleyici gıdaya erişim hakkının yasayla güvence altına alındığı bir Ulusal Gıda Stratejisi tanzim edilmesi de isteniyor. Gıda politikasının finansmanının, partinin daha önce duyurduğu vergi reformu paketiyle karşılanması ve bu modelin kamu gelirlerini önemli ölçüde artırması bekleniyor.
