Yapay zekâyla üretilen ilk belgesel Post Truth Altın Portakal'da

Alkan Avcıoğlunun, tamamen yapay zekâ araçları kullanılarak hayata geçirilen ve dünyada türünün ilk örneği olma özelliğini taşıyan belgesel filmi "Post Truth", 62. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivalinde izleyiciyle buluştu. Festival kapsamında Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Perge Salonunda gösterilen yapım, teknoloji ve insan ilişkisinin giderek karmaşıklaşan doğasını ve kontrol edilemeyen enformasyon akışını mercek altına alıyor.

YAPAY ZEKÂNIN SANATSAL SINIRLARI

"Post Truth" adlı belgeselin dünya prömiyeri daha önce Varşova Film Festivalinde gerçekleşmişti. Gösterim sonrası seyircilerin sorularını yanıtlayan yönetmen Alkan Avcıoğlu, uzun süredir yapay zekâ ile ilgilendiğini ve bu alanda sanatsal çalışmalar yürüttüğünü belirtti. Avcıoğlu, yapay zekâ ile belgesel yapma fikrinin kökenini ise şöyle açıkladı: "Yapay zekânın ruhsuz görüntüler ürettiği düşünülüyor. Ancak çağımız da giderek ruhsuzlaşıyor ve yapaylaşıyor. Bu durum, belgesel için aslında bir fırsat sunuyor. Belgeselin sınırlarını zorlamak adına bu durumun iyi olabileceğini düşündüm. Henüz yapay zekâ ile yapılmış bir belgesel projesi duymadım, yapılanlar daha çok kurmaca türünde."

SANATSAL YAKLAŞIM VE BOZUK FORMUN GÜCÜ

Avcıoğlu, film için pek çok farklı yapay zekâ aracını kullandığını ancak şirket isimlerini özellikle belirtmek istemediğini vurguladı. Kendisine gelen şirket tekliflerini reddettiğini belirten sanatçı, "Çoğu yapay zekâ sanatçısına göre aşırı araç kullandığımı söyleyebilirim. Benim yaklaşımım eklektik tek bir araca indirgenmek istemiyorum ve hiçbir aracın esiri olmak istemiyorum. Hemen her aracı başından beri kullanma şansım oldu. Her birinin kendine özgü avantajını kullanmaya çalıştım. Yakın çekim yüz planları için kimisi, hareketli kamera için kimisi, bozuk insan formu yaratmak için ise bambaşka bir araç daha iyi oluyor. Zaten filmde de gördüğünüz gibi kusursuz bir görüntü oluşturmaktan ziyade, yapay zekânın ham ve bozuk formunu seviyorum. Bu abartılı çağımızı çok iyi yansıttığını düşünüyorum." ifadelerini kullandı. Sanatçı, yapay zekânın gelecekte daha gerçekçi görüntüler üreteceğini ancak kendisinin sanatsal dilin bu bozuk formdan besleneceğine inandığını dile getirdi. Brian Enonun bir sözüne atıfta bulunarak, teknolojiler kusursuzlaştıktan sonra geçmişteki bozuk dönemlerinin imza haline geldiğini örneklerle açıkladı. Avcıoğlu, yapay zekâdaki bozukluğun sanatsal anlatımda önemli bir potansiyel taşıdığını savundu.

DÖNGÜDEN ÇIKIŞ: ZİHNİMİZİ MAKİNELEŞMEKTEN KURTARMAK

Seyircilerden gelen bir soru üzerine Avcıoğlu, belgeselde kısır döngüden bahsedildiğini ancak bunun için bir şey yapılamayacağının ima edildiği yönündeki yorumu yanıtladı. Avcıoğlu, "Teknolojiye bağımlılığımız var, evet. Ancak sorun sadece teknolojide veya teknoloji şirketlerini yönetenlerde değil. Bir noktada zihinlerimiz de makineleşiyor. Eğer zihinlerimizdeki makineleşmeyi durdurursak, kısır döngünün bir çözümü var. Belgesel bunu çok bariz bir çözüm olarak sunmuyor, çünkü bu kısa vadede uygulanabilir şeyler değil. Döngünün tamamen dışına çıkmak büyük bir efor gerektiriyor. Uzun vadede insanlık belki bu yöne gidecek ama kısa vadede bu çalkalanmayı ve kısır döngü içinde ilerlemeyi yaşayacağız gibi görünüyor. Bana göre çıkış, kendi zihinlerimizi ve mental modlarımızı makineleşmekten uzaklaştırmakta yatıyor." dedi. Festivalde ayrıca yönetmen Biket İlhanın hayatını konu alan "Sisler Bulvarı’ndan Geçtim: Biket İlhan" adlı belgesel de gösterildi. Yönetmen Biket İlhan ve kızı Nihan Belgin, Attila İlhanın eserlerinin sinemaya uyarlamalarıyla tanınan İlhanın kariyerini veAttila İlhan ile olan ilişkisini anlattı. Biket İlhan, Attila İlhan belgeseli yapma isteğinden bahsederken duygusal olarak zorlandığını dile getirdi. Nihan Belgin ise annesinin hayatının anlatıldığı bir projede yer almanın gurur verici olduğunu belirtti. İlhan, sinemayla ilgilenen gençlere öncelikle okumalarını ve klasikleri incelemelerini tavsiye etti.