Vardzia, Gürcistan'da 12. yüzyılda Kral III. Giorgi döneminde inşa edilmeye başlanmış ve 1184 yılında Kraliçe Tamar döneminde genişletilmiştir.
Kaya içine inşa edilen yaşam alanları
Bu yapıda kayaların içine çeşitli yaşam alanları, savunma mekanizmaları ve dini yapılar oluşturulmuştur. Böylece Vardzia, hem bir manastır hem de saldırılara karşı korunaklı bir yerleşim merkezi haline gelmiştir.
Altyapı ve su sistemi
Vardzia'nın ilginç bir özelliği, kayaların içine inşa edilen karmaşık altyapıdır. İçerisinde kütüphaneler, fırınlar, ibadet alanları ve depolar yer alırken, bu bölümler dar merdivenler ve tünellerle birbirine bağlanmıştır. Su ihtiyacı için açılan kanallar ve borular, tatlı suyu değişik bölgelere ulaştırmaktadır. Ayrıca, Vardzia'nın dışındaki teraslarda tarım yapabilmek için sulama sistemleri oluşturulmuştur. 1283 yılında meydana gelen büyük bir depremin ardından Vardzia'nın dışı büyük ölçüde zarar görmüş ve dağın içindeki odalar dışarıdan görünür hale gelmiştir. Yine de, Vardzia manastır yaşamını sonraki yüzyıllarda sürdürmeye devam etmiştir. Günümüzde, ziyaretçilerin görebileceği yüzlerce oda, tünel ve kilise bulunmaktadır. Ayrıca, bazı bölümlerde hâlâ keşişlerin yaşadığı aktarılan bilgiler arasındadır.
