Vaatler havada kaldı: Bulunan doğalgaza rağmen üretim neden düşüyor?

2023 genel seçimleri öncesinde yapılan 'doğalgaz müjdeleri' ve görkemli açılış törenlerine rağmen, Türkiye'nin doğalgaz üretimi şaşırtıcı bir şekilde geriliyor. Enerji filosunda altı sondaj gemisi, iki sismik araştırma gemisi ve bir üretim platformu aktif olarak görev yaparken, nisan ayında hem aylık hem de yıllık bazda üretimde düşüş yaşandı. Bu durum, yerli gazın tüketimdeki payını yüzde 5.3'e indirerek, evlerin kış aylarında dahi Rusya, ABD ve İran'dan gelen ithal gazla ısınmasına neden oldu.

ÜRETİM GERİLERKEN İTHALAT YÜKSELİYOR

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) nisan ayı doğalgaz sektörü raporu, bu endişe verici trendi gözler önüne seriyor. Nisan ayında doğalgaz üretimi, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 7.8 azalarak 265.1 milyon standart metreküpe düştü. Zonguldak'taki yerel üretim de hem bir önceki aya hem de bir önceki yıla kıyasla düşüş gösterdi. Bu üretim düşüşüyle eş zamanlı olarak, enerji krizinin en yoğun hissedildiği nisan ayında doğalgaz tüketimi yüzde 11.5, doğalgaz ithalatı ise yüzde 16.5 oranında arttı. İthalatın büyük bir kısmı Rusya (%41.6), Azerbaycan (%21) ve İran'dan (%20) gelirken, ABD'den yapılan gaz ithalatı yıllık bazda dikkat çekici bir şekilde %278 arttı ve toplam ithalattaki payı %8'e ulaştı. Nisan ayının aynı zamanda doğalgaz faturalarına %25 zam uygulandığı ve kademeli faturalandırma sistemine geçildiği bir dönem olması, durumu daha da kritik hale getiriyor.

ENERJİ FİLOSU BÜYÜK, SONUÇLAR KÜÇÜK

Türkiye, 'Yıldırım', 'Çağrı Bey', 'Yavuz', 'Kanuni', 'Abdülhamid Han' ve 'Fatih' gibi altı sondaj gemisi, 'Barbaros Hayreddin Paşa' ve 'MTA Oruç Reis' gibi iki sismik araştırma gemisi ve 'Osman Gazi' üretim platformu gibi geniş bir enerji filosuna sahip olmasına rağmen, yurt içi ve yurt dışındaki doğalgaz üretim hedeflerini tutturamıyor. Küresel enerji fiyatlarının yüksek seyrettiği bu dönemde, doğalgaz üretimindeki düşüş Türkiye'ye milyarlarca dolarlık ek ithalat faturası olarak dönüyor. BBVA'nın raporuna göre, brent petrol fiyatının 90 dolar seviyesinde seyretmesi durumunda, Türkiye'nin enerji faturası bu yıl 82 milyar dolara yükselebilir. Bu, 2025'teki 63 milyar dolarlık enerji ithalatına kıyasla 19 milyar dolarlık bir artış anlamına geliyor ve 2022'den sonraki en yüksek enerji ithalatı olarak kayıtlara geçebilir. Seçim vaadi olarak bedava dağıtılan doğalgazın, sonraki üç yılda sürekli zamlanması ve Türkiye'nin 973 ilçesinin 132'sinde (%13.5) hâlâ doğalgazın bulunmaması, enerji politikalarının etkinliği hakkında ciddi soru işaretleri yaratıyor.