Uygur Türkü Yalkun Rozi'ye Uluslararası İnsan Hakları Ödülü: Çin Baskısına Rağmen Direnişin Simgesi

Uyghur Hareketi, Centro para la Apertura y el Desarrollo de América Latina (CADAL) tarafından Yalkun Rozi'ye layık görülen 2026 Graciela Fernández Meijide İnsan Hakları Savunuculuğu Ödülü'nü büyük bir memnuniyetle karşılıyor. Ödül töreni, Totalitarizm Kurbanlarını Anma Günü kapsamında düzenlenecek bir konferansta, ağustos ayında gerçekleştirilecek.

OTORİTER REJİMLERDE HAK SAVUNUCULUĞU

Bu prestijli ödül, otoriter rejimler altında veya sivil ve siyasi özgürlüklerin kısıtlı olduğu demokratik ortamlarda insan haklarını savunmak için mücadele eden, hatta hayatları tehlike altında olan birey ve kuruluşları onurlandırmayı amaçlıyor. 2026 yılı itibarıyla küresel bir nitelik kazanan ödül kapsamında, Ekvator Ginesi, Çin ve Kuzey Kore gibi ülkelerden de ödül alanlar belirlendi.

YALKUN ROZİ VE UYGUR KÜLTÜRÜNE KATKILARI

Yalkun Rozi, 2016 yılından bu yana Çin Komünist Partisi tarafından 'devlet iktidarını yıkmaya teşvik' gibi asılsız suçlamalarla hapsedilmiş durumda. Kendisi, tanınmış bir edebiyat eleştirmeni, yazar ve yayıncı olarak Uygur edebiyatına önemli katkılar sunmuştur. Xinjiang Eğitim Bakanlığı'nın Uygur Ders Kitapları Bölümü'nde editörlük yapmış ve ilkokuldan liseye kadar olan düzeylerde Uygur edebiyatı ders kitaplarını derleyip düzenlemiştir. 2001-2011 yılları arasında 90'dan fazla ders kitabı ve ek materyal hazırlayarak, çocukların Uygur kimliği, tarihi ve kültürü hakkındaki bilgilerini zenginleştirmiştir. Ekim 2016'da, mevcut soykırım kampanyasının ilk kurbanlarından biri olarak, ders kitaplarındaki 'ideolojik sorunlar' gerekçesiyle soruşturmaya alınmış ve 3 Ocak 2018'de Urumçi'de 15 yıl hapis cezasına çarptırılmıştır. Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) bu haksız tutuklaması, Uygur kimliği ve kültürünü yok etme çabalarının bir parçası olarak görülmektedir.

DİRENİŞİN SESİ VE ULUSLARARASI ÇAĞRI

Uygur Hareketi İcra Direktörü Rushan Abbas, Yalkun Rozi'nin bu ödülü almasından duyduğu gururu dile getirerek, "Bu ödül, Uygur ruhu için bir zaferdir. ÇKP en büyük âlimlerimizi hapsederek tarihimizi yeniden yazmaya çalışsa da, bu onur Uygur kültürünün ÇKP'nin kimliğimize ve varlığımıza karşı yürüttüğü savaşa karşı dirençli olduğunu kanıtlıyor." ifadelerini kullanmıştır. Abbas, Yalkun Rozi ve soykırım gölgesinde tutulan tüm entelektüellerin özgürlüğüne kavuşana kadar seslerini yükseltmeye devam edeceklerini belirtmiş ve CADAL'a, davayı ve Uygur kültürünü gün ışığına çıkardıkları için minnettarlıklarını iletmiştir. Uygur Hareketi, Yalkun Rozi ve keyfi olarak gözaltında tutulan tüm Uygurların derhal serbest bırakılmasını talep ederken, uluslararası toplumu Çin Komünist Partisi'ni Uygur halkına karşı işlediği insan hakları ihlallerinden sorumlu tutmaya davet etmektedir.