Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Fatih Birol'dan şok açıklama: Hürmüz Boğazı artık bir 'kırık vazo

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, küresel enerji ticaretinin can damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'nın güvenilirliğinin artık kalıcı olarak sarsıldığını ileri sürdü. Birol, "Bir anlaşma olsa bile Hürmüz Boğazı artık güvenilirliğini yitirdi. Vazo bir kere kırıldı. Bundan sonra eski haline gelmesi mümkün değil." diyerek durumun vahametini gözler önüne serdi.

ENERJİ HARİTASINDA BÜYÜK DEĞİŞİMLER

Son dört yılda küresel enerji haritasında yaşanan değişimlere dikkat çeken Birol, Rusya'dan Avrupa'ya uzanan boru hatları ve Hürmüz Boğazı üzerinden Asya'ya giden akış hatlarının, yani iki büyük ana damarın şu anda kapalı durumda olduğunu belirtti. Hürmüz Boğazı'ndaki krizin yarattığı şokun, ülkeleri daha güvenilir ortaklarla çalışmaya, yerli üretimi artırmaya ve enerji arzını çeşitlendirmeye yönelttiğini vurguladı. Bu durumun, Türkiye'yi coğrafi avantajıyla öne çıkaran bir konuma taşıdığını ifade eden Birol, Türkiye'nin Orta Doğu'daki gelişmelerden sonra bölge ülkeleriyle yeniden yapılanma ve ekonomik itibar kazanma süreçlerinde önemli bir rol oynayabileceğini söyledi.

ALTERNATİFLER ŞİMDİDEN İNŞA EDİLİYOR

Birol, Hürmüz Boğazı'ndaki krizin en kötüsünün geride kalıp kalmadığı sorusuna ise, barış adımlarının olumlu olduğunu ancak kalıcı olmasının ve 60 günlük müzakere sürecinde nihai karara bağlanmasının önemini vurguladı. Anlaşma olsa dahi boğazın güvenilirliğini yitirdiğini yineleyen Birol, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi bölge ülkelerinin artık Hürmüz Boğazı'na bağlı kalmak istemediğini ve alternatif boru hatları inşa ettiğini söyledi. Birleşik Arap Emirlikleri'nin 2027 sonuna kadar Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını sıfırlayacak bir hamleyle bu geçidi tamamen baypas edeceğini belirtti. ABD ile İran arasındaki olası bir mutabakatın fiyatlara etkisine dair ise, anlaşmanın gerçekleşmeyeceğine dair bir hissin fiyatlarda dalgalanmaya yol açabileceğini, ancak mevcut 75-80 dolarlık seviyenin Türkiye gibi cari açık hassasiyeti olan ülkeler için olumlu bir gelişme olduğunu sözlerine ekledi. Petrolde normalleşmenin zaman alacağını, hasar gören tesislerin onarımının ve yeniden imarının birkaç ay süreceğini ancak büyük bir kısmının kısa sürede devreye gireceğini tahmin ettiğini belirtti. Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) piyasasının ise Katar, Amerika ve Kanada'dan devam eden ihracat sayesinde petrol piyasasından daha az etkilendiğini dile getirdi. Birol ayrıca, Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31'in küresel elektrifikasyon, sıfır atık ve Afrika'nın temiz enerjiye geçişini önceliklendireceğini ve bunun Türkiye için önemli bir kazanım olacağını sözlerine ekledi.