Bilim dünyası, Çin'in Sincan bölgesindeki Hoxtolgay yakınlarında yapılan bir keşifle sarsıldı. Orta Devoniyen dönemine ait, tam 385 milyon yıllık 241 adet mikroskobik kehribar parçası, reçine üretiminin tohumlu bitkilerin ortaya çıkışından çok daha önce başladığını kanıtlayarak ezberleri bozdu. Nanjing Jeoloji ve Paleontoloji Enstitüsü'nden Dr. Cihang Luo liderliğindeki ekibin Science Advances dergisinde yayımlanan bu çığır açıcı araştırması, gezegenimizin biyolojik tarihine dair bildiklerimizi kökten değiştirme potansiyeli taşıyor.
MİLYONLARCA YILLIK SIR PERDESİ ARALANIYOR
Yaklaşık 10 kilogramlık bir kömür örneğinin titizlikle incelenmesiyle ortaya çıkarılan bu minik hazineler, ultraviyole ışık altında parlak mavi bir ışıma yayıyordu. Bu sayede 0,1 ile 1,5 milimetre boyutlarındaki kehribar parçacıkları, mikroskop altında dikkatlice toplandı. Ardından yapılan gaz kromatografisi ve kütle spektrometresi analizleri, bu mikroskobik damlaların günümüz kozalaklı ağaçlarından salgılanan reçinelerle şaşırtıcı kimyasal benzerlikler taşıdığını doğruladı. Bu keşif, daha önce 320 milyon yıl öncesine ait en eski kehribar rekorunu tam 65 milyon yıl geriye çekerek, fosil kayıtlarında inanılmaz bir boşluğu doldurdu.
İLK REÇİNE ÜRETİMİNİN GİZEMİ
En dikkat çekici yönü, bu fosillerin bulunduğu tabakanın, tohumlu bitkilerin henüz evrimleşmediği bir döneme ait olması. Bu durum, bilim insanlarını reçineyi ilk üreten bitki türleri hakkında yeni tartışmalar başlatmaya itti. Tohumlu bitkilerin ilk kez 372 ila 359 milyon yıl önce ortaya çıktığı düşünüldüğünde, bu keşif, tohumsuz damarlı bitkilerin (progymnospermler) veya dev likopsit ağaçlarının bu erken dönemde reçine üretmiş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor. Elde edilen kimyasal veriler, karmaşık reçine sentezleme mekanizmasının, tohumlu bitkilerden çok daha önce tohumsuz bitki soylarında geliştiğini gösteriyor.
SAVUNMA MEKANİZMASI MI, BAŞKA BİR SEBEP Mİ?
Modern bitkilerin reçineyi genellikle böcek saldırılarına karşı bir savunma mekanizması olarak salgıladığı bilinse de, bu fosillerin bulunduğu Devoniyen döneminde gelişmiş böcek türlerinin varlığına dair kanıtlar bulunmuyor. Bu nedenle araştırmacılar, ilk reçine üretiminin mantar enfeksiyonlarına karşı bir önlem, yara kapatma ihtiyacı veya o dönemdeki artan orman yangınlarına karşı bir koruma mekanizması olarak ortaya çıkmış olabileceğini düşünüyor. Bu keşif, bitki evrimi ve erken ekosistemler hakkında yeni bir pencere aralıyor.
