Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği'nin Ay'a insan göndermek amacıyla inşa ettiği devasa N1 roketleri, günümüzde Kazakistan bozkırlarında halkın günlük yaşamında kullanılmakta. Bu mühendislik harikası büyük araçlar, zamanında yaşanan altyapı yetersizlikleri ve mühendislik hataları nedeniyle hedeflerine ulaşamadı.
N1 roketinin tasarımı ve sorunları
Sergey Korolev’in tasarım bürosu tarafından geliştirilen 105 metrelik N1, birinci aşamasında 30 adet NK-15 motoru barındırmaktaydı. Ancak, Sovyetler Birliği bu motorların muazzam itme gücünü test edebilecek bir tesise sahip değildi. Motorlar, toplu halde bir statik ateşleme testine tabi tutulamadı. Aceleyle hazırlanmış takvim ve bütçe kısıtlamaları, uçuş sırasında yıkıcı titreşimlerin önceden tespit edilmemesine neden oldu ve bu durum roketin sonunu getirdi.
Başarısız fırlatmalar ve miras
1969 ile 1972 yılları arasında Baykonur Uzay Üssü'nden gerçekleştirilen dört fırlatmanın tamamı, ilk iki dakika içinde başarısız oldu. 21 Şubat 1969'da ilk roket, titreşim nedeniyle oksijen borusunun patlaması sonucu yangın çıkararak düştü. 3 Temmuz 1969'da kalkıştan hemen sonra kendi rampasına düşen roket, büyük bir patlamaya neden oldu. N1 programı 1974'te sona erdiğinde, Sovyet yönetimi bu başarısızlıkları gizlemek istedi. Uçuşa hazır iki roket ve diğer parçalar kesilerek dağıtıldı. Günümüzde, roketin yakıt tankları koyun barınakları, gövde kaplamaları araç garajları ve yazlık evler olarak kullanılmakta. N1 projesi başarısız olsa da, geliştirilen NK-15 motorları modernize edilerek ticari roketlerde kullanılmaya devam etmektedir. İnsanlığı Ay’a götürmek için tasarlanan bu dev çelik yapılar, Kazakistan’ın zorlu kış koşullarında halkı korumaya devam ediyor.
