• satrroıad dörüm
  • ceylan hafriyat
DÜNYA
Yayınlanma : 18 Kasım 2026 18:29

Şi ve Putin'den APEC'te ticaret ve yaptırım mesajı

Şi ve Putin'den APEC'te ticaret ve yaptırım mesajı
Şi, APEC zirvesinde serbest ticaret ve çok taraflı sistemi savundu; Putin Batı yaptırımlarını eleştirdi. İki lider, Trump'la Perşembe günü yapılması beklenen görüşme öncesinde konuştu.

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD Başkanı Donald Trump'la planlanan üçlü görüşme öncesinde Shenzhen'deki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde konuştu. Şi ticari korumacılığa karşı çıkarken Putin Batı yaptırımlarını eleştirdi. Manila'da bölgesel müttefikleriyle görüşen Trump, liderlerin açıklamalarından saatler sonra Çin'e geldi. Şi, havalimanında karşıladığı Trump'a Eylül ayında Andrews Ortak Üssü'ndeki görüşmelerinde yapılan jestin karşılığını verdi. İki lider kısa süre sarılıp sohbet ettikten sonra kırmızı halıda yürüyerek araçlarına geçti. APEC katılımcılarının aile fotoğrafı çekmesi ve akşam yemeğine katılması planlandı. Şi, Putin ve Trump'ın Perşembe günü Rusya'nın Ukrayna ile savaşı, ABD'nin İran'daki savaşı, ticaret, yapay zeka ve nükleer silahları ele alması bekleniyor.

Şi'den serbest ticaret çağrısı

Şi, açılış konuşmasında serbest ve açık ticarete destek istedi. Trump yönetiminin gümrük vergilerini artırdığı ve daha sert dış politika izlediği ABD'nin aksine Çin'i istikrarlı bir ortak olarak konumlandırmaya çalıştı. Bu açıklamalar, Washington'ın Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş yapay zeka çiplerine Çin'in erişimini kısıtlaması ve Pekin'in misilleme sözü vermesinin ardından geldi. İş dünyası temsilcilerine seslenen Şi, “Merkezinde Dünya Ticaret Örgütü'nün yer aldığı kurallara dayalı çok taraflı ticaret sistemini kararlılıkla savunmalı, serbest ve açık ticaret ile yatırımı desteklemeli, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını ve sorunsuz işleyişini korumalıyız” dedi. Batılı iş insanları, imalatı tüketicilerin aleyhine destekleyen politikalarla Çin'in yıllık 1 trilyon doları aşan ticaret fazlası verdiğini savunuyor. Pekin, büyüme modelinin dünyanın en zengin ekonomilerine yetişme hedefiyle uyumlu olduğunu belirtiyor. Washington ve Brüksel ise Çin'in tedarik zincirlerindeki hakimiyetinin jeopolitik avantaj sağladığı, kendi sanayilerine ve istihdamlarına zarar verebileceği kaygısını taşıyor. Şi, Çin'in başka ülkelere de yarar sağlayacak teknolojiler geliştireceğini, gümrük vergilerini indireceğini, pazarlarını daha fazla açacağını ve tek taraflılığa karşı duracağını söyledi. The Asia Group ortağı ve dijital uygulama başkanı George Chen, bu mesajın birçok Küresel Güney ülkesinde karşılık bulabileceğini ve Pekin'in teknoloji yaklaşımını Washington'ınkinden farklılaştırma çabasına katkı sunacağını belirtti.

Putin yaptırımları eleştirdi

Şi'nin ardından konuşan Putin, Ukrayna'nın dört yıldır süren savaşta Rusya'ya büyük darbe indirerek Kırım'ı Rusya'ya bağlayan Kerç karayolu köprüsünü kullanılamaz hale getirmesinden sonra Batılı güçleri “eski hegemonlar” diye niteledi. Avrupa'nın “utanç verici bir gerileme” yaşadığını ve Rusya'ya Ukrayna işgalinin ardından uygulanan yaptırımların ters teptiğini savundu. Putin, “Deneyimler, geleneksel ekonomik hakimiyet ve fiili zorlama araçlarının büyük ölçüde miadını doldurduğunu ve korkutucu güçlerinin çoğunu kaybettiğini göstermiştir” dedi. Ayrıca yaptırımlar, tarifeler ve ihracat kısıtlamalarının rakiplerin ekonomilerini çökertmek şöyle dursun, büyümeyi durdurmaya bile yetmediğini söyledi. İkili görüşmelerinde yakın ortaklıklarını öven Şi ve Putin, “çok kutuplu bir dünyayı” ilerletmek için yeni adımlar atma sözü verdi. Trump, Manila'da Güney Çin Denizi'ndeki ihtilaflı bölgeler nedeniyle Pekin'le gerilimi artan Filipinler'le savunma işbirliğini geliştirme taahhüdünde bulundu. Daha önce Çin'de Kuzey Kore lideri Kim Jong Un'la görüşebileceğini söylemişti; görüşme doğrulanmadı. Salı günü Tayvan ve Japonya, Rus uçaklarının hava sahalarını ihlal ettiğini duyurdu. Putin dünyayı “çalkantılı” olarak tanımladı, anlaşmazlıkların görüşmelerle çözülebileceğini söyledi ve “Bu nedenle yaklaşan üçlü toplantıdan büyük bir potansiyel fayda bekliyorum” dedi.