ABD ve İran arasındaki çatışmaların enerji ve gıda fiyatları üzerindeki olumsuz etkileri, Türkiye'de ekonomik krizi daha da derinleştirdi. Özellikle dar gelirli vatandaşlar bu durumdan en çok etkilenen kesim oldu.
Sofralardan bir öğün eksiliyor
Ekonomist Prof. Dr. Hakkı Hakan Yılmaz, mevcut ekonomik koşullar altında 100 liralık gıda harcamasının reel değerinin 81 liraya düştüğünü belirtti. Konut giderlerindeki yüzde 40'ı aşan artışın, hanelerin sofralarından bir öğünün eksilmesine ya da her öğünden bir miktar yemeğin azalmasına yol açtığını vurguladı.
Geçim sıkıntısı artıyor
Yılmaz, son bir yılda gıda harcamalarındaki artışın ortalama enflasyonun üzerinde, yüzde 37.8'e ulaştığını söyledi. Hanelerin geçimlik yaşam maliyetlerinin gelirlerini aşmasıyla, yoksul hanelerde gıda harcamaları üzerindeki baskının arttığını ifade etti. 2022'de yüzde 36 olan gıda harcamalarının payının, en yoksul kesimde 2025'te yüzde 28'e inerken, konut harcamalarının payının yüzde 29'dan yüzde 38'e çıktığını belirtti. Düşük gelir artışları ve gıda enflasyonu nedeniyle bu durumun 2026'da da gıda aleyhine sürmesi bekleniyor.
Sosyal yardımlar azaldı, vergi yükü arttı
Bütçede yoksullara yönelik harcamaların ve Hazine ödeneklerinin kısıtlandığı alanların başında geldiğini söyleyen Yılmaz, yoksullara yapılan sosyal yardım harcamalarının bütçe içindeki payının 2026'da yüzde 2.71 ile en düşük seviyeye gerilediğini açıkladı. Enflasyonun yoksulları ve çocukları daha sert vurduğu bu dönemde, vergi dilimlerinin enflasyona göre ayarlanmaması nedeniyle çalışanların daha yüksek vergi ödemek zorunda kaldığını ve gelirlerinin azaldığını ekledi. Savaşın, bu durumla birlikte çalışan ve emeklilerin maaşlarında önemli bir erimeye neden olduğunu, enflasyondaki yaklaşık 5 puanlık artışın en düşük ücrette 1500 lira, ortalama ücrette ise 2300 lira azalmaya yol açtığını belirtti.
