İngiliz basını The Financial Times'ın (FT) ortaya çıkardığı bir habere göre, Rusya'nın İran'a ABD savaş gemilerini tehdit edebilecek süpersonik seyir füzeleri geliştirmesi konusunda gizlice yardım ettiği iddia edildi.
Gizli 'C430L' programı deşifre oldu
FT'nin sızdırılan Rus yazışmaları, seyahat kayıtları ve askeri patentleri incelemesiyle ortaya çıkan "C430L" kod adlı gizli program kapsamında, Rusya'nın önde gelen füze uzmanlarının, ABD uçak gemilerini vurabilecek bir İran füzesinin üretimi için çalıştığı belirtildi. Programın ana hedefinin, seyir füzelerinin ses hızının birkaç katı hızda uçuşunu sağlayan ramjet itki sistemini İran'ın geliştirmesine destek olmak olduğu kaydedildi. Uzmanlar, bu teknolojinin özellikle gemi karşıtı ve kara saldırı füzeleri için kritik önem taşıdığını ve ABD'nin uçak gemileri için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı.
İran'a teknoloji transferi ve uzman desteği
Bu gizli proje, Rusya'nın devlete ait silah ihracatçısı Rosoboronexport ile füze sistemleri konusunda uzmanlaşmış NPO Mashinostroyenia şirketi tarafından organize edildi. Sızan seyahat kayıtları, Kasım 2023'te sözleşmenin imzalanmasından önce NPO Mashinostroyenia'dan üst düzey uzmanların Tahran'a birden çok kez seyahat ettiğini gösteriyor. Bu uzmanlar arasında Hava Emici İtki Üniteleri Tasarım Departmanı Başkanı Alexander Chebakov ve Aerodinamik ve Balistik Departmanı Başkanı Yuri Prokhorchuk gibi isimler bulunuyor. Ayrıca Rosoboronexport'un Savunma Teknolojileri ve Uzay Departmanı Başkanı Vladislav Kuzmichev de sözleşme müzakerelerinde yer aldı. 2025 yılına gelindiğinde NPO Mashinostroyenia, İran'ın ramjet sistemiyle ilgili teknik materyalleri teslim alırken, Rus mühendisler de İran'ın gerçekleştirdiği bir uçuş testinin verilerini analiz ederek yakıt sistemi, yanma kararlılığı ve motor parçaları gibi konularda detaylı geri bildirimlerde bulundu. Müzakereler ve teknik rapor çalışmaları, ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaşın sürdüğü 2026 yılına kadar devam etti. Conflict Armament Research kıdemli analisti Fabian Hinz, bu durumun "Rusya'dan İranlıların onlarca yıldır elde etmek istediği son derece stratejik bir askeri teknolojinin transferi" olduğunu ve böyle bir programın Rusya'da en üst düzeyden siyasi onay gerektirdiğini belirtti. Eski CIA İran analistlerinden Jim Lamson ise bu sistemin İran'a ABD Donanması gemilerini tehdit edebilecek stratejik bir silah kazandıracağını ve Rusların bu konudaki yardımının İran savunma sanayisi için uzun vadeli faydalar sağlayacağını ifade etti. Sciences Po Üniversitesi'nden Profesör Nicole Grajewski, gizli programın "Rusya'nın Ukrayna savaşını genişletmeye ve ABD'yi farklı tiyatrolara çekmeye çalıştığını" ve Rusya'nın bölgedeki kırmızı çizgileri eskisi kadar önemsemediğini öne sürdü. Öte yandan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'a Moskova'nın "bu zorlu dönemde İran'ın ihtiyacı olan yardımı vermeye çalıştığını ve ihtiyacı olan malları tedarik ettiğini" söyledi. İran'ın ramjet teknolojisini kullanma çabaları uzun yıllara dayanıyor; Tahran yönetimi 2016'da süpersonik gemi karşıtı füzeler geliştireceğini duyurmuştu. Bu füze desteği, İran'ın Rusya'ya Ukrayna'da kullanılan Şahed İHA'larını sağlaması ve Rusya'nın da İran'a Verba hava savunma sistemleri ile uydu görüntüleri tedarik etmesiyle derinleşen stratejik ortaklığın en kritik adımlarından biri olarak görülüyor. Kremlin, Rosoboronexport, NPO Mashinostroyenia ve İran hükümeti ise konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
