Paraguay’da yaklaşık 6,5 milyon kişinin yaşadığı ülkede nüfusun yarısına yakınını müşteri yapan dijital banka ueno, bu hafta beş gün içinde çöktü. Kriz, yaklaşık 3 milyon müşterinin birikimlerine erişememesine ve sokak protestolarına yol açtı. Cuma günü Senato, istifa girişiminde bulunan Devlet Başkanı Santiago Peña’nın azledilmesi yönünde oy kullandı. Peña’nın yerine Devlet Başkan Yardımcısı Pedro Alliana geçti. ABD Başkanı Donald Trump’ın yakın müttefiki olarak tanımlanan ekonomist Peña, göreve 2023’te başlamıştı. Bankanın çatı şirketi Ueno Holding’deki hisselerini geçen yıl satan Peña’nın, Mart 2025’e kadar da ueno’nun sahibi olan grubun iş ortağı olduğu belirtildi.
Malikanedeki gizli kapı açılamadı
Paraguay polisi, bankacılık kriziyle ilgili soruşturma kapsamında Peña’nın San Bernardino’daki malikanesinde arama yaptı. Pazar günü saat 19.00’dan kısa süre önce, savcılar Cristian Benítez ve Silvia González’in koordinasyonundaki Kamu Bakanlığı ekipleri ile polis, Ciervo Kua bölgesindeki konuta girdi. Aramada odalardan birinde zırhlı ve gizlenmiş bir kapı bulundu. Yetkililerin görüntülerinde kapının arkasında bir koridor olduğu görülürken, en üst düzey güvenlik sistemiyle korunan bölme açılamadı. Kapının başkanlık konutu planlarında yer almadığı bildirildi. İncelemelerde kapıyı açmak için yüz veya retina tanıma, parmak izi, PIN kodu ve birden fazla kilit dahil en az dört güvenlik unsurunun gerektiği tespit edildi. Arama sona erdiğinde savcıların kapıyı açamadığı, konuttaki işlemlerin sürdüğü açıklandı.
Kamu mevduatları ve konut kredileri inceleniyor
Soruşturma dosyasında Peña’nın devlet başkanlığı yetkisini kullanarak milyonlarca dolarlık kamu mevduatını Ueno Bank’a aktardığı iddiası yer alıyor. Savcılar cumartesi günü Peña’yı güveni kötüye kullanma ve kişisel çıkar sağlamak amacıyla usulsüz yönetim suçlamalarıyla mahkemeye çıkardı. Suçlamaları kabul etmeyen Peña’nın tutuklu yargılanmasına karar veren hakim, onun askeri bir tesiste tutulmasını kararlaştırdı. Peña, Kongre’nin azil kararının ardından suçlanarak gözaltına alınmıştı. ABC’nin aktardığı verilere göre yaklaşık 7,7 milyar Guaraníye mal olan konut da soruşturmanın konusu oldu. Yapının finansmanında Ueno Bank kredilerinin kullanıldığı, bankanın 13 Mayıs 2024’te Peña’ya aynı anda iki kredi kapsamında 3 milyon 548 bin Guaraní verdiği bildirildi. Aylık 239 milyon Guaraní tutarındaki taksitlerin, başkanlık maaşının altı katına ulaştığı belirtildi. Görevden alınmasının ardından açıklama yapan Alliana, hesapları bloke edilen 1,2 milyon müşterinin kayıplarının devlet tarafından karşılandığını söyledi. Ödemelerin yaklaşık 158 milyon dolara ulaştığını belirten Alliana, tazminat sürecinin bu hafta da devam edeceğini duyurdu. Skandal, muhalefetin tepkisine ve protestolara neden oldu. Muhalefet Senatörü Rafael Filizzola cuma günü, “Demokratik tarihimizin en büyük yolsuzluk skandalıyla karşı karşıyayız. Bu azil süreci, adaletin tecelli etmesini sağlamaya yönelik ilk adımdır” dedi. Paraguaylı ekonomist ve eski Maliye Bakanı Manuel Ferreira ise, “Bu modern bir Bonnie ve Clyde olayıydı. Bizi tabancayla değil, bir uygulamayla soydular. Çetenin başı ise cumhuriyetin devlet başkanıydı” ifadelerini kullandı. Peña’nın göreve gelmesinin ardından ueno’nun eski başkanı Carlos Carvallo’yu Merkez Bankası başkanlığına atadığı belirtildi. Carvallo hafta başında bu görevden ayrıldı; savcılar cumartesi günü ona da güveni kötüye kullanma, sahte resmi belge düzenleme ve kişisel çıkar amacıyla usulsüz yönetim suçlamaları yöneltti. Hakim, tutuklu yargılanması talebini kabul etti. Carvallo yorum taleplerine yanıt vermedi; davada savunma yapıp yapmadığı bilinmiyor. Peña’nın avukatı Preda, azil kararına karşı çıkarak banka tasfiyesi sırasında devlet başkanının görevden alınmasının istikrarsızlığa yol açabileceğini savundu. Preda cuma günü, “Ciddi bir ülkeyi farklı kılan şey bankalarının batmaması değil, buna nasıl yanıt verdiğidir. Finans sistemine olan güveni zedeleyen bir şey varsa, o da kanıt olmaksızın devlet başkanını azletmeye çalışmaktır” dedi.
