Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, küresel petrol ticaretini ciddi şekilde sekteye uğratarak dünya ekonomisini tehlikeli bir darboğaza sürükledi.
Petrol hatları ve boğazlar risk altında
Suudi Arabistan, insansız hava aracı saldırısı sonrası Doğu-Batı petrol boru hattını kapatma kararı aldı. Bu hat, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı'na bir alternatif sunuyordu. Hürmüz Boğazı, ABD-İran gerilimi nedeniyle Mart 2025'ten bu yana kapalı durumda. Diğer bir önemli alternatif olan Babülmendep Boğazı ise İran destekli Husilerin kontrolüne geçti. Suudi Arabistan destekli Yemen hükümeti ile Husiler arasındaki tam ölçekli çatışma, Kızıldeniz'deki bu kritik geçiş noktasını tamamen ele geçirmelerine yol açtı.
Ekonomik etkiler ve diplomatik çabalar
İki önemli deniz geçidinin İran ekseninin kontrolüne geçmesi, küresel ticaretin benzeri görülmemiş bir dar boğaza sıkışması senaryosunu gündeme getirdi. Bölgenin önde gelen petrol üreticisi Suudi Arabistan'ın petrol ihracatı son 13 yılın en düşük seviyesine geriledi. Bu gelişmeler, petrol fiyatlarının varil başına 110 dolara, ABD iç piyasa standardı WTI petrolünün ise 104 dolara yükselmesine neden oldu. Ancak ABD ve Suudi Arabistan, Husileri etkisiz hale getirecek bir askeri müdahalede bulunamadı. Körfez ülkeleri, ABD'nin etkisizliği karşısında İran ile Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için masaya oturma hazırlığı yapıyor. ABD'nin gemilere sadece belirli saatlerde boğazı kullanma talimatı vermesi, koruma sağlayamayacaklarını gösteriyor. Temmuz ve Ağustos aylarında bölgede vurulan en az 23 gemi ve hayatını kaybeden denizciler, durumun ciddiyetini ortaya koyuyor.
Yeni diplomatik süreç başlıyor
Husi silahlı kuvvetlerinin Suudi Arabistan'a karşı elde ettikleri kazanımları övmesi ve 'Suudi gemileri haricindeki tüm şirketler için deniz seyrüseferinin güvenli olduğunu' ilan etmesi, Körfez ülkelerini ve müttefiklerini, Husilerin arkasındaki güç olarak görülen İran ile müzakere masasına oturmaya zorladı. The Financial Times ve Bloomberg'in haberlerine göre Körfez ülkeleri ve İran, gelecek pazartesi Umman'da bir araya gelecek. Bu görüşmelerde Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve ev sahibi Umman yer alacak. Görüşmelerin ana gündemi, Hürmüz Boğazı'nı yeniden işler hale getirecek bir anlaşma yapmak. Pakistan'ın da askeri müdahalede bulunmaması, İran'a ve örgütlerine karşı askeri müdahalenin yetersiz kaldığı izlenimini güçlendirdi. Alternatif petrol hattının kapanması, Babülmendep Boğazı'nın kontrolünün Husilere geçmesi ve ABD'nin sessizliği, bölgedeki dengeleri tamamen değiştirdi. Dünya, ekonomik bir darboğaz ile İran ile yapılacak bir anlaşma arasında sıkışmış durumda.
