Okyanusun dibinde bambaşka bir dünya: Güneşsiz 'Kayıp Şehir' yaşamın sırlarını barındırıyor

Bilim dünyası, okyanusun derinliklerinde keşfedilen ve yeryüzündeki bilinen tüm ekosistemlerden kökten farklı bir yapı sergileyen 'Kayıp Şehir' (Lost City) hidrotermal baca sistemini mercek altına aldı. Washington Üniversitesi ve diğer saygın araştırma kurumlarının ortak çalışmalarıyla elde edilen bulgular, yüzeyin tam 2.300 fitten (yaklaşık 700 metre) fazla altında, güneş ışığının ulaşmadığı bir ortamda kendi yaşam döngüsünü sürdüren eşsiz bir mikrokozmosun varlığını gözler önüne seriyor.

SAF KARBONAT KULELERİNİN SIRRI

Kayıp Şehir'in jeolojik yapısı, adeta bir doğa harikası niteliğinde. Yükseklikleri 60 metreyi bulabilen devasa kalsit kuleler ve monolitler, bu bölgeye özgü bir manzara oluşturuyor. Sistemdeki en yüksek yapı olan 'Poseidon' kulesi, milyonlarca yıldır devam eden jeolojik kararlılığın en somut kanıtı olarak kabul ediliyor. Geleneksel volkanik 'kara bacaların' aksine, bu sistem asidik, demir ve kükürt bakımından zengin bir yapıya sahip değil; tamamen saf karbonatlardan oluşuyor. Bölgedeki metan ve hidrojen gibi hidrokarbonlar ise biyolojik veya atmosferik kaynaklardan değil, deniz suyunun manto kayalarıyla etkileşime girmesiyle oluşan ve 'serpantinleşme' adı verilen bir süreçle doğrudan üretiliyor. Bu kimyasal reaksiyon, kara bacalara kıyasla 10 ila 100 kat daha fazla hidrojen ve metan salınımı yaparak, mikroorganizmaların gelişebileceği alkali bir çevre sunuyor.

EKSTREM KOŞULLARDA YAŞAM VE UZAY ARAŞTIRMALARI

Yüksek basınca ve 40°C'ye varan sıcaklıklara rağmen, Kayıp Şehir bölgesi şaşırtıcı derecede yoğun bir biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapıyor. Hidrotermal kaynaklardan yayılan hidrokarbonlar, bölgede yaşayan salyangozlar, kabuklular, yengeçler, karidesler, deniz kestanesi ve yılan balığı gibi canlıların temel besin kaynağını oluşturuyor. Oksijensiz ortamlarda dahi varlığını sürdüren bakteriler ise mineral yüzeylerinde kalın tabakalar halinde birikerek yaşam döngüsünü devam ettiriyor. Birkaç on yıl içinde çöken volkanik bacaların aksine, Kayıp Şehir sisteminin uzun ömürlü ve kararlı yapısı, karmaşık ekolojik ağların oluşmasına zemin hazırlamış durumda. Araştırmacılar, bu izole sistemden elde edilen verilerin, diğer gezegenlerdeki benzer ekstrem ortamlarda yaşamın nasıl ortaya çıkmış olabileceğine dair kritik ipuçları sunduğunu belirtiyor.