Neden hep kendimize zarar veren insanları seçiyoruz?

Çoğu insan, kendilerine zarar veren kişilerle arkadaşlığını sürdürmeyi veya olumsuz durumları tercih etmeyi seçebilir. Peki, bunun nedeni nedir? Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Hakan Türkçapar, bu konuya ışık tutuyor.

UYUMSUZ DURUM SEÇİMİ: KENDİMİZE NEDEN ZARAR VERİYORUZ?

Amsterdam Üniversitesi'nden Renée Visser ve Arnoud Arntz'ın araştırmasına göre, 'uyumsuz durum seçimi' olarak adlandırılan bu durum, romantik ilişkilerden arkadaşlıklara, iş yerlerinden sosyal medya ortamlarına kadar yaşamın birçok alanını kapsıyor. Bu durum, kişinin duygusal ve fiziksel acı çekme olasılığını artırıyor, hatta yeni travmalar yaşama riskini yükseltiyor. Örneğin, çocukluklarında istismar yaşamış kişilerin benzer özelliklere sahip kişilerle ilişkiye girmesi buna örnek gösterilebilir. Ancak, bu tercihlerin psikolojik bir sorun olarak nitelendirilebilmesi için, kişinin gerçekten başka seçeneği olmasına rağmen kendisine zarar veren ortamı veya kişiyi tercih etmesi gerekiyor; dış zorunluluklar veya çaresizlik bu kategoriye girmiyor.

DÖRT ANA NEDEN

Araştırmacılar, bu davranışın dört temel nedenden kaynaklanabileceğini öne sürüyor. Birincisi, geçmiş travmalarını çözme girişimi; geçmişte yaşadıkları olumsuzlukları yeniden yaşayarak travmaları kontrol altına alma çabası. İkincisi, alışkanlık ve tanıdık olanın çekiciliği; bilinmeyen durumlar yerine bilinen, hatta zararlı olan durumları tercih etme eğilimi. Üçüncüsü, tutarlı kalma isteği; düşük benlik saygısı olan kişilerin kendi algılarıyla uyumlu durumları seçmesi. Son olarak, dikkat dağıtma; başka duygusal sorunlardan kaçış yöntemi olarak riskli durumları seçme.

ÇÖZÜM YOLLARI VE SONUÇ

Bu konuda yeterli bilimsel araştırma olmamasına rağmen, psikoterapi yöntemlerinin bu döngüyü kırmada etkili olabileceği düşünülüyor. Araştırmacılar, daha fazla sistematik çalışma yapılması gerektiğini vurguluyor. Kendi kendimize kurduğumuz tuzakları anlamak, hem psikolojik sağlığımız hem de ilişkilerimiz için önemlidir, çünkü bazen yaşam ve insanlarla aramızdaki en büyük engel kendi 'bozuk pusulamız' olabilir.