Uluslararası Adalet Divanı (UAD), Myanmar'ın Rohingya azınlığına karşı soykırım işlediğine hükmetti. Daha önce hiçbir devleti soykırımdan sorumlu tutmayan mahkemenin kararı, uluslararası toplumda farklı tepkiler aldı ve başka soykırım davaları açısından emsal oluşturabilir. ABD Dışişleri Bakanlığı, Perşembe günü yaptığı açıklamada kararı incelediklerini belirtti ve UAD'nin “politize edilmesinden” kaçınılması gerektiğini vurguladı. Bakanlık, Myanmar halkına desteğini yineleyerek “Rohingya Müslümanlarına ve diğer azınlık gruplarının üyelerine yönelik devam eden insan hakları ihlallerine dair derin endişelerini” paylaştı. ABD'nin Rohingya krizine yönelik insani yardımda en büyük tekil bağışçı olduğunu da kaydetti.
AB karara uyulmasını istedi
Brüksel'den açıklama yapan Avrupa Birliği (AB), Myanmar'ın hükmü “gecikmeksizin” uygulaması gerektiğini bildirdi. Açıklamada, “UAD kararlarına uymak isteğe bağlı değildir; bu, uluslararası hukuk kapsamında bir yükümlülüktür” denildi. Bir AB sözcüsü kararı “dönüm noktası niteliğinde” diye niteleyerek, “Avrupa Birliği, UAD'ye en üst düzeyde saygı duymaktadır” dedi. Sözcü, Rohingya halkının yerinden edilme ve şiddet nedeniyle büyük acılar yaşadığını, kararın mağdurlar için adaletin ve uluslararası hukukun korunmasının gerekliliğini gösterdiğini belirtti. BM Genel Sekreteri António Guterres, hükmü “uluslararası adaletin bir göstergesi ve böylesine korkunç eylemlerin cezasız kalmaması gerektiğinin yeniden teyidi” olarak değerlendirdi. Kararın açıklanmasından kısa süre sonra İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, Myanmar'ın İngiltere'deki savunma ataşesinin sınır dışı edildiğini ve “kararı görüşmek üzere BM Güvenlik Konseyi'ni acil toplantıya çağırdığını” açıkladı. Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong ise Myanmar ordusunun ağır insan hakları ihlallerinden sorumlu olanların adalet önüne çıkarılmasını istedi.
2017'deki harekat ve diğer davalar
Myanmar ordusu, Ağustos 2017'de Rohingya isyancı grubunun saldırısına karşılık Rakhine eyaletinde “temizlik operasyonu” başlattı. Güvenlik güçlerinin toplu tecavüz ve katliamlar yaptığı, binlerce evi yaktığı suçlamaları bu harekatın ardından gündeme geldi. UAD, kanıtların Myanmar güçlerinin yaklaşık 10 bin Rohingya'yı öldürdüğünü ortaya koyduğunu belirtti. 1948 tarihli sözleşmeye göre soykırım hükmü için Rohingyaları “tamamen veya kısmen” yok etme kastının tespit edilmesi gerekiyor. Yaklaşık 1,2 milyon Rohingya mülteci bugün ağırlıklı olarak Bangladeş'in Cox's Bazar bölgesindeki kalabalık kamplarda yaşıyor. Kamplarda yangın, bulaşıcı hastalık, muson heyelanı, yetersiz hijyen ve çalışma kısıtlamalarıyla karşı karşıyalar. Lahey'deki UAD'den başka soykırım iddiaları hakkında da karar vermesi bekleniyor. Güney Afrika, Gazze'deki saldırılar nedeniyle İsrail'i soykırım sözleşmesini ihlal etmekle suçluyor; İsrail iddiayı reddediyor. ABD'nin karşı çıktığı davanın sonuçlanmasına yıllar olduğu belirtilirken, UAD 2024'teki ara kararında İsrail'e, güçlerinin Gazze'deki Filistinlilere karşı soykırım eylemleri gerçekleştirmemesini sağlama emri verdi. Ukrayna'nın Rusya'ya karşı açtığı dava da sürüyor. Kiev, Moskova'nın Şubat 2022'deki geniş çaplı işgalinden kısa süre sonra Rusya'yı saldırıyı haklı göstermek için Ukrayna hakkında sahte soykırım iddiaları üretmekle suçladı. UAD ile ayrı bir kurum olan Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) mesafeli yaklaşan Donald Trump yönetimi, daha önce UCM'yi “başıboş küreselci bir kurum” olarak nitelemiş ve dağıtma sözü vermişti; UAD'nin meşruiyetine ise henüz itiraz etmedi.









