Meme kanseri tedavisinde karşılaşılan en büyük zorluklardan biri, zamanla gelişen ilaç direnci. Bu durum, hastaların tedaviye yanıt süresini önemli ölçüde kısıtlıyor. Ancak Nature Communications'ta yayımlanan yeni bir araştırma, bu direnci kırmaya yönelik umut verici bir kombinasyon öneriyor. Medicana Sağlık Grubu Medikal Onkoloji Bölümü'nden Doç. Dr. Gülcan Bulut, tümörün biyolojik yapısına göre belirlenen akıllı ilaçlar ve biyo-belirteç odaklı stratejilerin önemine dikkat çekiyor.
Direnç mekanizmalarına yönelik yeni yaklaşımlar
Hormon reseptörü pozitif ve HER2 negatif metastatik meme kanserinde kullanılan hedefe yönelik ilaçlar, kanser hücrelerinin zamanla geliştirdiği savunma mekanizmaları nedeniyle etkisini yitirebiliyor. Başlangıçta iyi yanıt veren tümörlerin direnç kazanması sorunu üzerine çalışan bilim insanları, bu direnç yollarını hedefleyen yeni stratejiler geliştiriyor. Son olarak Nature Communications'ta yayımlanan bir çalışma, daha önce CDK4/6 inhibitörü kullanmış ve direnç geliştirmiş hastalarda, yeni nesil bir CDK7 inhibitörü olan samuraciclib ile fulvestrant kombinasyonunun klinik yararını gösterdi. Doç. Dr. Bulut, "Kanser hücreleri tek tip değildir; aynı tümörün içinde bile farklı özellikte hücre grupları bulunabilir. Tedavi, duyarlı hücreleri baskılarken dirençli olanların çoğalmasına zemin hazırlayabilir." diyerek tümör biyolojisinin karmaşık yapısını açıklıyor.
Kişiselleştirilmiş tıp ile hasta özelinde tedavi
Günümüzde onkolojide, her hastaya standart tedavi uygulamak yerine, tümörün genetik ve moleküler yapısına uygun kişiselleştirilmiş tedavi planları öne çıkıyor. Dolaşan tümör DNA'sı ve doku analizleriyle tespit edilen biyo-belirteçler, hekimlerin karar verme sürecinde kritik rol oynuyor. Doç. Dr. Bulut, "Tümör dokusu ve bazı durumlarda kanda dolaşan tümör DNA’sı incelenerek tedaviyle hedeflenebilecek değişikliklerin tespiti giderek daha fazla önem kazanıyor." uyarısında bulunuyor. Klinik çalışmalardan elde edilen veriler yol gösterici olsa da, tek bir faz çalışmasının standartları hemen değiştirmeyeceğini vurgulayan Bulut, hasta odaklı kararlarda mevcut kılavuzların, hastalığın yaygınlığının ve hastanın kişisel tercihlerinin bir bütün olarak değerlendirildiğini belirtiyor. Daha fazla klinik çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirten Doç. Dr. Gülcan Bulut, gelecekte farklı direnç mekanizmalarını hedefleyen ilaç kombinasyonları, yeni hormon tedavileri ve akıllı ilaçlar üzerine araştırmaların devam edeceğini ifade etti. Hangi hastanın hangi tedaviden yarar görebileceğini daha iyi belirleyen biyo-belirteçlerin geliştirilmesi de önemli bir hedef olarak öne çıkıyor. Bu sayede etkisiz kalma ihtimali yüksek tedaviler erken fark edilerek, hastaya daha uygun seçeneklere zamanında geçiş yapılabileceği öngörülüyor. Yeni tedavilerin etkinliğini ve güvenliğini doğrulayan klinik çalışmalara olan ihtiyaç devam ediyor.
