Nvidia’daki kriz, ABD’nin Çin’e gelişmiş çip satışlarına ilişkin kararlarını tartışmaya açtı. Şirketin CEO’su Jensen Huang’ın istifasına rağmen, Singapur merkezli Megaspeed ve şirket hakkındaki istihbarat endişeleri Beyaz Saray ile Ticaret Bakanlığı üzerindeki baskıyı artırdı. Huang’ın, Megaspeed’in eski yöneticisi Alice Huang ile ilişki yaşadığı iddia ediliyor. Akrabalık bağı bulunmayan Alice Huang’ın Çin istihbaratıyla bağlantısı olabileceğinden ABD istihbaratının şüphelendiği bildirildi; Pekin iddiaları reddetti. Nvidia yönetim kurulu, “Şirket sırlarının veya ulusal güvenliğin tehlikeye atıldığına inanmak için bir neden yok” açıklamasını yaptı. Huang’ın ABD Başkanı Donald Trump’a doğrudan erişimi de tartışmaların Washington’daki etkisini büyüttü.
Megaspeed dosyası inceleniyor
Hassas teknoloji ihracatını denetleyen Ticaret Bakanı Howard Lutnick, gelişmiş çiplerin Çin’e aktarılmasına yardım ettiğinden şüphelenilen Nvidia müşterisi Megaspeed hakkında harekete geçmesi için baskı altındaydı. Alice Huang ve Megaspeed’le ilgili gizli bir not Lutnick’e iletildi; bakanın şirkete karşı adım atmaya direnmesi inceleme konusu oldu. Hazine Bakanı Scott Bessent, 13 Kasım Cuma günü CNBC’ye, birçok devlet kurumunun aylardır Megaspeed’in kara listeye alınmasını istediğini söyledi. Bessent, “Ancak sorumluluk Ticaret Bakanlığı’nda... ve iç süreçlerini onlara sormanız gerekecek” dedi. Megaspeed CEO’su Tan Yong Pong, diğer adıyla James Tan, perşembe günü şirketin ABD ihracat kontrol yasalarına uymayı ciddiye aldığını ve ABD hükümetiyle şeffaf çalışmaya kararlı olduğunu belirtti. Tan, bakanlığın denetimleriyle işbirliği yaptıklarını da söyledi. New York Times’ın haberine göre Nvidia’nın hukuk müşaviri, Trump’ın atadığı üst düzey bir yetkiliyi devreye sokarak Megaspeed’in şüpheli çip kaçakçılığını araştıran Ticaret Bakanlığı müfettişleriyle temasa geçti. İddiaya göre bakanlık soruşturmayı daha sonra durdurdu ve dosyayı Adalet Bakanlığı’na devretti. Soruşturmanın Nvidia’nın müdahalesinden sonra neden durduğu, yönetimden yanıt beklenen konular arasında.
Kongre üyeleri de açıklama istiyor
Demokratlar, Ticaret Bakanlığı’nın yapay zeka çipi satın almasına izin verilen Çinli şirketleri nasıl incelediği konusunda soruşturma başlattı; Cumhuriyetçiler de yönetimin tutumunu sorguluyor. Cumhuriyetçi Temsilci John Moolenaar, “Amerikan yapay zeka şirketlerinin başarısı ulusal çıkarlarımıza uygundur; ancak Çinli firmalara en gelişmiş çiplere erişim vererek güvenliğimizi tehlikeye atmamalıyız” dedi. Demokrat Senatör Elizabeth Warren ise Huang’ın istifasının sorumluluğunu ortadan kaldırmadığını söyleyerek Lutnick’ten ihracat kontrollerindeki boşlukları açıklamasını istedi. Huang’ın ekibi çarşamba günü Cumhuriyetçi milletvekillerine, kapalı oturumda ifade verme taleplerine olumlu yanıt vermeyi planladığını bildirdi. Huang, Trump’la defalarca görüştü, İngiltere’ye birlikte seyahat etti ve mayıs ayında Çin’e yapılan gezi sırasında Air Force One’da başkana eşlik etti. Nvidia yöneticisi, “ABD’nin gelişmiş teknolojisinin ne kadarını Çin’e satabileceğimiz tartışmasında etkili bir isimdim” dedi. Washington, Pekin’in askeri ve teknolojik kapasitesini artırabileceği gerekçesiyle 2022’den beri en gelişmiş işlemcilerin Çin’e ihracatını kısıtlıyor. Çiplerin Singapur ve Malezya gibi ülkelerden Çin’e yönlendirilmesi ve Çinli şirketlerin yurt dışındaki veri merkezlerinden işlem gücü kiralaması denetimi zorlaştırıyor. Huang, “Kısıtlamalar Nvidia’yı büyük bir pazardan uzaklaştırıyor ve Çinli şirketleri kendi alternatiflerini geliştirmeye itiyor” görüşünü dile getirdi. Trump geçen yıl Nvidia’nın belirli çipleri gelir payı karşılığında Çin’e satmasına izin verdi; en gelişmiş Blackwell çiplerinin satışı ise yasak kaldı. New York Times, Trump’ın istihbarat endişeleri konusunda bilgilendirildiğini yazdı. Beyaz Saray BBC’nin yorum talebine yanıt vermedi; New York Post’a yaptığı açıklamada Trump’ın Lutnick’e güvendiğini belirterek bakanı “modern tarihteki en dönüştürücü ticaret bakanı” diye niteledi. BBC, Ticaret Bakanlığı’ndan da yorum istedi.
