Pasifik Okyanusu'nun sularında yaşayan ve belki de çoğu insanın adını bile duymadığı o küçük balık, Peru için adeta bir altın madeni haline geldi. Ülkenin dış ticaretini domine eden ve küresel deniz ürünleri hammadde pazarında söz sahibi olan anchoveta (Pasifik hamsisi), Peru'yu milyarlarca dolarlık bir ekonomik güce dönüştürmüş durumda. Ülke içinde tüketimi sınırlı olsa da, iklim değişimleri, devletin belirlediği avlanma kotaları, endüstriyel işleme kapasitesi ve özellikle Asya ülkelerinden gelen yoğun talep, bu küçük canlının etrafında devasa bir ihracat zinciri oluşturuyor.
REKOR AVLANMA RAKAMLARI
Peru Üretim Bakanlığı'nın açıkladığı son verilere göre, 1 Kasım 2024'te başlayan ve ülkenin orta-kuzey kıyılarını kapsayan ikinci balıkçılık sezonu oldukça verimli geçti. Belirlenen 2,51 milyon tonluk avlanma kotasının tam %95,4'ü, yani 2,42 milyon ton anchoveta, balıkçı filoları tarafından denizden çıkarıldı. Sektör yetkilileri, bu ham balık hacminin işlenerek balık unu ve balık yağına dönüştürüldüğünde ortaya çıkan ihraç ürün miktarıyla, sektörün dış ticaret verimliliğinin en doğru şekilde analiz edilebileceğini belirtiyor.
ÇİN'İN BÜYÜK İLGİSİ İHRACATI UÇURDU
2023'teki olumsuz tabloya karşın, Peru'nun balık unu ihracatı 2024'ün ilk dokuz ayında gözle görülür bir toparlanma yaşadı. Toplam ihracat miktarı, geçen yılın aynı dönemindeki 460 bin tondan, bu yıl 885 bin tona fırladı. Bu artışın en büyük sebebi ise Çin'den gelen devasa talep. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, Çin bu dönemde Peru'dan tam 771 bin ton balık unu ithal etti; bu, geçen senenin iki katından bile fazla bir rakam. Çin, bu sayede Peru'nun balık unu ihracatının yaklaşık %90'ını tek başına karşıladı. Normalde bu oran %80 civarında seyrederken, Çin'in küresel balık unu ithalatındaki payı da %40'a ulaştı. El Niño'nun etkisinin zayıflamasıyla avcılık faaliyetlerinin normale dönmesi, uluslararası pazarda stokların dengelenmesine ve fiyatların daha makul seviyelere gelmesine yardımcı oldu. Ancak balık yağı üretimi, Peru ve Şili'deki düşük verimlilik nedeniyle sınırlı kaldı. Peru hükümeti, bu değerli kaynağın sürdürülebilirliği için bilimsel araştırmalar ve sürekli stok takibiyle avlanma limitlerini titizlikle belirliyor.
