Kızıl saçlar neden yaygınlaşıyor? Binlerce yıllık DNA analizi şaşırtıcı sonuçlar verdi

Nature dergisinde yayımlanan ve Harvard Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen son çalışma, son 10 bin yıl içinde kızıl saçtan sorumlu genetik varyantların Avrupalılar arasında şaşırtıcı bir şekilde daha yaygın hale geldiğini ortaya koydu. 250'den fazla arkeolog ve antropoloğun katkısıyla gerçekleştirilen araştırmada, Batı Avrasya bölgesinde yaşamış 16 bin bireye ait antik DNA örnekleri titizlikle incelendi. Elde edilen bulgular, insan evriminin karmaşık mekanizmalarına ışık tutuyor.

TARIM DEVRİMİYLE HIZLANAN GENETİK DEĞİŞİM

Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri, genetik seçilimin avcı-toplayıcı yaşam tarzından tarım toplumuna geçişle birlikte ivme kazandığını göstermesi. Bilim insanları, kızıl saç genine sahip bireylerde sadece fiziksel özelliklerde değil, aynı zamanda belirli sağlık avantajları ve dezavantajlarının da bir arada kümelendiğini tespit etti. Bu genetik yapıya sahip kişilerde erkek tipi kellik oranının daha düşük olduğu, yürüme hızlarının daha yüksek seyrettiği ve vücut yağ oranlarının azaldığı gözlemlendi. Cüzzam ve HIV gibi hastalıklara karşı daha dirençli olmaları, romatoid artrit riskinin ise daha düşük seyretmesi gibi sağlık avantajları da saptananlar arasında.

EVRİMSEL AVANTAJLAR VE GİZEMLİ MUTASYONLAR

Harvard Üniversitesi uzmanları, kızıl saçın modern dünyada tam olarak hangi hayatta kalma avantajını sağladığı konusunda henüz kesin bir sonuca varmış değil. Genetik mutasyonların üreme sırasında DNA kopyalama hatalarıyla ortaya çıktığını belirten araştırmacılar, bir varyantın hayatta kalma avantajı sağlaması durumunda sonraki nesillere aktarılma hızının arttığını vurguluyor. Çalışma ayrıca, tarımın başlaması ve buğday tüketiminin artmasıyla birlikte çölyak hastalığına yatkınlık sağlayan genetik faktörlerin de eş zamanlı olarak yükselişe geçtiğini ortaya koydu. Uzmanlar, bazı genetik değişimlerin hastalıklara direnç gibi mantıklı sebeplere dayanırken, bazılarının hala gizemini koruduğunu belirtiyor. Bu kapsamlı genetik haritalandırmanın, gelecekte hastalıkların önlenmesinde ve yeni gen terapisi yöntemlerinin geliştirilmesinde kritik bir rol oynaması bekleniyor.