Kiruna, yer altındaki servet yüzünden tuğla tuğla taşınıyor

Avrupa'nın ham madde iştahı, İsveç'in kuzeyindeki Kiruna kentini kökten değiştiriyor. Kutup Dairesi'nin 145 kilometre kuzeyinde bulunan kent, dev bir demir madeninin genişlemesi nedeniyle parça parça taşınıyor. Bu proje, dünyanın en radikal kentsel dönüşümlerinden biri olarak tarihe geçiyor.

KENT YERİN DİBİNE GİRME TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA

Taşınmanın asıl nedeni, maden çılgınlığından ziyade bir çöküş tehdidi. Maden genişledikçe, yer altındaki tünel kompleksinin kentin ağırlığına dayanamama riski artıyor. Kompleks çökerse, tüm kent de çökecek. Bu nedenle, eski merkezin yaklaşık 3 kilometre doğusunda, Kiruna'nın bir kopyası olan yeni bir yerleşim inşa ediliyor. On yıllara yayılan bu sürecin 2035'te tamamlanması bekleniyor.

AVRUPA'NIN DEMİR VE NADİR TOPRAK KAYNAĞI

Kiruna, 125 yıl önce devlet şirketi LKAB'nin madencilik faaliyetleri için kuruldu. Bugün, küçük bir topluluk olmasına rağmen, Avrupa Birliği'ndeki demir cevheri üretiminin yüzde 80'ini sağlıyor. Ayrıca, Avrupa'nın bilinen en büyük nadir toprak elementleri yataklarından birine ev sahipliği yapıyor. Bu keşif, yeşil dönüşüm için kritik öneme sahip.

TAŞINMANIN MALİYETİ VE ZORLUKLARI DEVASA

Taşınma süreci, 2004'te planlandı ve 2025'te tarihi ahşap Kiruna Kilisesi'nin bütün halinde taşınmasıyla dünya çapında ilgi gördü. LKAB, maden genişlemesinin 6 bin kişi ve 2 bin 700 evin daha taşınmasını gerektireceğini açıkladı. Önümüzdeki 10 yıl için öngörülen tazminat maliyeti 22,5 milyar İsveç kronu (yaklaşık 105 milyar TL). Şirket, taşınanlara evlerinin piyasa değeri üzerine yüzde 25 ek ödeme veya yeni ev teklif ediyor; insanların yaklaşık yüzde 90'ı yeni evi tercih etti. Ancak, arazi sıkıntıları, çevresel endişeler ve Sami halkının kültürü üzerindeki olası etkiler gibi engeller devam ediyor.