Kertenkeleler gibi uzuv yenileyebilen insanlar mı geliyor?

İnsanlar ve diğer memeliler yaralandıklarında, vücutları enfeksiyon oluşumunu önlemek adına hızla yarayı kapatırken fibrozis yani yara izi oluşturur. Bu savunma mekanizması hayat kurtarabilir, ancak aynı zamanda organın veya uzvun kendini tekrar inşa etme yeteneğini de tamamen engeller. Oysa semenderler gibi bazı canlılar, yaralanma bölgesinde blastema adı verilen özel hücre grupları oluşturarak kaybettikleri uzuvlarını orijinal şekliyle yeniden büyütebilirler.

MEMELİLERDE YENİ BİR UMUT

Dr. Ken Muneoka ve ekibinin yaptığı keşif, bu noktada dikkat çekiyor. Araştırmacılar, memeli hücrelerinin aslında bu yenilenme yeteneğine sahip olduğunu, yalnızca uygun yönlendirme beklediklerini ortaya koydu. Dışarıdan kök hücre nakli yapmaya gerek kalmaksızın, yaralanma bölgesinde mevcut fibroblast hücrelerinin davranışını moleküler düzeyde yeniden programlayan iki aşamalı bir büyüme faktörü tedavisi geliştirdiler. İlk aşamada, yara iyileşme süreci tamamlandıktan sonra bölgeye Fibroblast Büyüme Faktörü 2 (FGF2) uygulanarak hücrelerin yara izi oluşturma eğilimi durduruldu. Bu uygulama sonucunda, memelilerde daha önce hiç görülmemiş olan blastema benzeri yapılar filizlenmeye başladı.

YENİLENMEYE DOĞRU YENİ BİR ADIM

İkinci aşamada ise Kemik Morfogenetik Proteini 2 (BMP2) enjekte edildi ve bu protein, uykudaki hücrelere ne inşa edeceklerine dair genetik talimatlar verdi. Dr. Ken Muneoka'nın ifadeleriyle: "Önce hücreleri yara izi oluşturmaktan vazgeçiriyorsunuz, ardından onlara ne inşa edeceklerini söyleyen sinyalleri veriyorsunuz." Laboratuvar ortamındaki amputasyon deneylerinde, bu iki aşamalı tedavi sayesinde kemik, tendon, bağ ve eklem dokuları başarıyla yeniden büyütüldü. Yeniden oluşan dokular, orijinal anatomiyle yüzde yüz aynı olmasa da, doğal bileşenleri ve bağ dokuları fonksiyonel bir düzende yeniden organize oldu. Uzmanlar, vücudun kendi biyolojik yollarını uyum içinde çalıştırmayı başardıklarını vurguluyor. Bu keşif, gelecekte ampute hastaların uzuvlarını geri kazanmasından çok daha önce, tıpta devrim yaratacak potansiyele sahip. Ameliyatlar veya ağır kazalardan sonra yara izinin oluşumunu engelleyerek doku onarım kalitesini zirveye taşıma imkanı sunacak. Klinik testlerin yolu, diğer deneysel tedavilere kıyasla çok daha pürüzsüz görünüyor. Zira tedavinin ikinci aşamasında kullanılan BMP2, zaten belirli tıbbi uygulamalar için FDA onayına sahip. İlk aşamadaki FGF2 ise pek çok insan klinik çalışmasında değerlendiriliyor. Bu tarihi araştırma, memelilerin rejenerasyon yeteneğinin evrimsel süreçte tamamen yok olmadığını, yalnızca vücudun iyileşme mekanizmalarının arkasında gizlendiğini kanıtlıyor. Dr. Larry Suva'nın da belirttiği gibi, "Yenilenmenin yapay olarak aktive edilebileceğini gösterdiğiniz an, tıp biliminde tamamen yeni bir çağın kapısını açmış olursunuz."