Bilim insanları, Kuzey Amerika kıtasının jeolojik geçmişine ışık tutan önemli bir keşfe imza attı. Yapılan son araştırmalar, günümüzdeki Büyük Kanyon'dan yüz milyonlarca yıl önce var olduğu düşünülen, yaklaşık 1 kilometre yüksekliğinde ve binlerce kilometre uzunluğunda devasa bir antik uçurumun izlerini ortaya çıkardı.
Antik uçurumun kökeni
'Laurentia'nın Büyük Yamaçları' olarak adlandırılan bu devasa jeolojik oluşumun, yaklaşık 800 ila 750 milyon yıl önce eski süper kıta Rodinia'nın parçalanması sırasında meydana geldiği belirtiliyor. Southampton Üniversitesi yer bilimcisi Thomas Gernon liderliğindeki bir araştırma ekibi, levha tektoniği yeniden yapılandırmalarını arazi evrimi modelleriyle birleştirerek bu oluşumun izlerini sürdü.
Erozyon ve jeolojik etkiler
Araştırma sonuçları, fay hattıyla ilişkili yamaç sisteminin on milyonlarca yıl boyunca iç kesimlere doğru çekildiğini ve bölgede olağanüstü düzeyde erozyona yol açtığını gösteriyor. Modeller, uçurum yakınındaki alanların 8 kilometreye kadar kaya kaybına uğramış olabileceğini, bu durumun da Kuzey Amerika'nın en eski kristal oluşumlarını ve derin kabuksal temel kayaçlarını gün yüzüne çıkardığını ortaya koyuyor. Tahminlere göre bu sistem, günümüzdeki Arizona, Utah, Idaho, Wyoming, Colorado, Teksas, Oklahoma, Arkansas, Missouri ve Illinois gibi pek çok eyaletin sınırlarına karşılık gelen geniş bir coğrafyayı kapsıyor.
Büyük Kanyon'un sırrı aydınlanıyor
Bu yeni bulgular, onlarca yıldır bilim dünyasını meşgul eden ve Büyük Kanyon'un en büyük jeolojik sırrı olarak bilinen 'Büyük Uyumsuzluk' olgusuna güçlü bir açıklama getiriyor. Yaklaşık 2 milyar yıllık bir Dünya tarihine ev sahipliği yapan Büyük Kanyon'da, kayaların yarısından fazlasının (yaklaşık bir milyar yılı aşkın bir jeolojik tarihin) eksik olduğu biliniyordu. Uzmanlar, Rodinia'nın parçalanması sırasında oluşan bu kıta ölçeğindeki yarık kenarı yamacının yarattığı dik arazi ve yoğun erozyonun, söz konusu devasa kaya boşluğunu açıklayabileceğini belirtiyor. Bu süreç, Kambriyen patlaması öncesindeki nehir sistemlerini, tortu taşınımını ve kıta içlerinin sular altında kalma süreçlerini de doğrudan etkilemiş durumda.
