Jeotermal Santrallerde Kriz: 8 Sent Taban Fiyat Talep Ediliyor

Jeotermal Enerji Derneği (JED) Başkanı Ali Kındap, YEKDEM süresi dolan jeotermal santrallerin mevcut fiyatlarla ayakta kalmakta zorlandığını açıkladı. Kındap, santrallerin adeta 'okyanusta tek başına yüzmeye mahkum edildiğini', baz yük görevini sürdüren santraller için kilovatsaat başına en az 8 sent taban fiyat belirlenmesi gerektiğini belirtti. Bu sayede hem yatırımların korunacağını hem de kapasite artışının mümkün olacağını vurguladı.

YEKDEM DIŞI SANTRALLER ZARAR EDİYOR

2010-2020 yılları arasında kurulu gücünü yüz kattan fazla artırarak bin 500 megavatın (MW) üzerine taşıyan jeotermal enerji sektöründe, on yıllık Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) süresini dolduran santraller zarar ederek üretimini sürdürüyor. Piyasa Takas Fiyatı (PTF) jeotermal santraller için 2022 yılından bugüne değişmezken, sektör temsilcileri YEKDEM kapsamı dışına çıkan santraller için kilovatsaat başına en az 8 sent’lik taban fiyat talep ediyor. JED Başkanı Kındap, 2022 yılında ağırlıklı ortalama PTF değerlerinin 2 bin 528 TL olmasına rağmen, 2023-2025 yıllarının ağırlıklı ortalama değerinin bu seviyenin altında kaldığını, on yıllık YEKDEM süresini dolduran santrallerin, reel olarak düşen fiyatların etkisiyle sermaye birikimine katkı sağlayamadığını dile getirdi. Bozulan fiyatlama mekanizmasının yeni yatırım kararlarını da olumsuz etkilediğini belirten Kındap, jeotermal enerji yatırımcısının diğer yenilenebilir enerji kaynaklarına göre çok daha yüksek yatırım maliyeti üstlendiğini ve bu maliyet kalemlerinin dövize bağlı olduğunu ifade etti.

NÜKLEER SANTRALLERE 12,5 SENT GARANTİ

Önümüzdeki yıllarda devreye girecek ve kurulu gücü 20 bin MW’a ulaşması hedeflenen nükleer santrallerden üretilecek enerjiye, baz yük işlevi görmeleri nedeniyle 15 yıl boyunca 12,5 sent alım garantisi verildiğini hatırlatan Kındap, 'On yıllık YEKDEM süresini tamamlayarak teşvik sistemi dışına çıkan jeotermal santrallerimiz de baz yük olarak 7 gün 24 saat emre amede enerji üretiyor, ancak bu enerjinin kilovatsaatini brüt olarak 6,5-7 sent aralığında satabiliyor. Sistem kullanım bedeli ve dengeleme gibi maliyetlerle bu rakam 6 sent seviyesine düşüyor. Bu durumda adeta okyanusta tek başlarına yüzmeye mahkum edilen ve birer milli servet olan santrallerimizin varlıklarını sürdürmeleri giderek imkânsız hâle geliyor.' dedi. Sektörün, YEKDEM dışına çıkan, baz yük olarak görev yapan jeotermal santraller için 8 sentten az olmamak üzere taban fiyat belirlenmesini önerdiğini belirtti. Kındap, bir jeotermal santralin yaşam döngüsünde on yılın çok kısa olduğunu, dünyada yüz yıldan fazla süredir çalışan santrallerin bulunduğunu, jeotermal santrallerin kapanmasının dövizle ithal edilen enerji kaynaklarının kullanımına destek olacağını da sözlerine ekledi. Türkiye'nin 120 bin megavat (MW) sınırını aşan elektrik enerjisi kurulu gücü içerisinde bin 735 MW paya sahip jeotermal enerji santrallerinin yüzde 80’in üzerinde kapasite faktörü ile 7 gün 24 saat enerji ürettiğini ve baz yük işlevi gördüğünü vurgulayan Kındap, kurulu gücün birkaç sene içerisinde 5 bin MW ve üzerine çıkarılabileceğini, ancak mevcut fiyatlama mekanizmasının yatırım iklimini teşvik etmediğini söyledi. 2024 yılında kurulu gücün yüzde 11’ine karşılık gelen 163 MW jeotermal santralin YEKDEM’den çıktığını, bu yıl ise 115 MW kurulu gücün YEKDEM dışı kalacağını, 2016-2025 yılları arasında toplamda 620 MW santralin destek sisteminden çıkmış olacağını ve bunun toplam kurulu gücün yüzde 36’sına karşılık geldiğini belirtti.