Türkiye'nin batısında, İzmir'in Menderes ilçesi (Ahmetbeyli) yakınlarında yer alan antik Notion kentinde yapılan kazılar, tam anlamıyla bir serveti gün yüzüne çıkardı. Pers İmparatorluğu dönemine ait, yaklaşık 2 bin 500 yıllık altın sikkelerden oluşan tarihi bir define bulundu. Bu paraların, dönemin Pers-Atina savaşlarında görev yapan paralı askerlerin maaş ödemelerinde kullanıldığı tahmin ediliyor. Küçük bir çömlek içine gizlenmiş bu hazine, adeta sahibinin geri dönemediği bir talihsizliğin sessiz tanığı.
BÜYÜK KEŞİF VE TARİHİ BAĞLANTILAR
Bu inanılmaz keşif, 2023 yılında Michigan Üniversitesi bünyesindeki Notion Arkeoloji Projesi ekibi tarafından gerçekleştirildi. Kazı raporlarına göre, altın sikkeler Helenistik döneme ait bir konutun altında kalmış, daha da eski bir yapının oda köşesinde bulundu. Keşfe öncülük eden Michigan Üniversitesi Akdeniz Sanatı ve Arkeolojisi Profesörü Christopher Ratte, paraların güvenlik amacıyla gömüldüğünü ancak sahibinin bu serveti geri alamadığını belirtti. Ratte'nin de vurguladığı gibi, kimse değerli metallerden oluşan bir defineyi geri alma niyeti olmadan gömmez. Bu nedenle, böylesine büyük bir servetin günümüze kadar korunmasını açıklayabilen tek şey, en ciddi talihsizlikler ve ani gelişen olaylar.
STRATEJİK KONUM VE PARANIN KÖKENİ
Uzmanlar, definenin bulunduğu Notion kentinin stratejik önemine dikkat çekiyor. MÖ 6. yüzyılda Pers hakimiyetinde olan, ardından Yunan egemenliğine geçen ve MÖ 334'te Büyük İskender'in gelişiyle el değiştiren liman kenti, sürekli askeri operasyonların merkezinde yer alıyordu. Antik tarihçi Ksenofon'un kayıtlarına göre, bulunan ve "darik" olarak adlandırılan bu altın sikkelerin her biri, bir paralı askerin bir aylık maaşına denk geliyordu. Araştırmacılar, çömlek içindeki bu toplu paranın, gelecekteki bir askeri kampanya için ayrılmış bir fon olabileceğini veya limandaki imar faaliyetlerinde kullanılmak üzere saklanmış olabileceğini öngörüyorlar. Bölgedeki ani bir askeri yenilgi veya tahliye nedeniyle parayı saklayan yetkilinin geri dönemediği ihtimali üzerinde duruluyor.
