İzmir'de Antik Smyrna Tiyatrosu ve Agorası Kazıları: 34,5 Milyon Lira Kaynak Ayrıldı

İzmir’de, Prof. Dr. Akın Ersoy başkanlığındaki ekip, 20 bin kişilik kapasiteye sahip Efes Antik Tiyatrosu büyüklüğündeki Antik Smyrna Tiyatrosu ve Smyrna Agorası’ndaki Roma dönemi hamamının gymnasium bölümünün ortaya çıkarılması için yoğun çalışmalar yürütüyor.

İZMİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ'NDEN ÖNEMLİ DESTEK

İzmir Büyükşehir Belediyesi, 2025-2027 yılları arasında kent tarihi açısından büyük önem taşıyan bu kazılara toplam 34,5 milyon lira kaynak ayırdı. 2007’den bu yana süren kazılar, Smyrna Antik Kenti’nde gün yüzüne çıkarılan eserlerle kentin tarihine ışık tutuyor. Çalışmalar kapsamında Antik Smyrna Tiyatrosu ve Antik Smyrna Agorası’nda bulunan Roma dönemi hamamının gymnasium bölümü ortaya çıkarılmaya çalışılıyor. 2012’den beri kentteki bilimsel kazılara maddi destek veren İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin öz kaynaklarıyla yapılan kamulaştırmalar sonucu, Smyrna Agorası’nın bulunduğu kazı alanı İkiçeşmelik Caddesi ile bütünleşti. Uzun yıllar gecekondular altında kalan Antik Smyrna Tiyatrosu da gün yüzüne çıkarılmaya başlandı.

20 BİN KİŞİLİK KAPASİTE

Kazılara Maddi Destek Programı kapsamında, İzmir ve yakın çevresinde 16 arkeolojik kazı alanı bulunuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi, kent genelindeki kazılara verdiği destekle, insanlığın ortak kültürel mirasının korunmasını ve görünürlüğünün artırılmasını hedefliyor. 2025’te yürürlüğe giren yeni protokol ile Smyrna Antik Kenti Kazı Başkanlığı’na sağlanan destek, antik tiyatronun kente kazandırılmasını hızlandırmayı amaçlıyor. Efes Antik Tiyatrosu büyüklüğünde olduğu belirtilen Antik Smyrna Tiyatrosu, 20 bin kişilik kapasitesiyle İzmir için büyük önem taşıyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin destekleri hakkında bilgi veren Kent Tarihi ve Tanıtımı Dairesi Başkanlığı Koruma Uygulama ve Denetim Şube Müdürlüğü’nde görevli Arkeolog Tuna Sinan Derbentoğulları, belediyenin 2012’den beri envanter oluşturulması, bilimsel kazı çalışmaları, restorasyon çalışmaları ve kazı ekibinin desteklenmesi amacıyla maddi ve ayni destek verdiğini belirtti. Derbentoğulları, belediyenin kentteki 16 kazıyı desteklediğini de ekledi.

ANTİK KENTİN ÖNEMİ VURGULANDI

Smyrna Antik Kenti Kazı Başkanı ve İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Türk İslam Arkeolojisi Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Akın Ersoy, çalışmalarında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yanı sıra İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ve diğer sponsorların önemli ölçüde destek verdiğini belirtti. Ersoy, kazı çalışmalarının Antik Smyrna Agorası’nda bir hamamın gymnasium bölümünün ortaya çıkarılması ve Antik Smyrna Tiyatrosu’nda devam ettiğini söyledi. Ören yerinde Osmanlı dönemine ait sarnıçlı çeşmeler ve şehir içi han yapısı bulunduğunu belirten Ersoy, Osmanlı dönemi yapılarını koruyarak altındaki gymnasium bölümünün ortaya çıkarılması için çalıştıklarını ifade etti. Antik Smyrna Agorası’nın sadece ticari ve idari bir merkez değil, dini ve sosyal etkinliklerin de gerçekleştirildiği bir yer olduğunu vurgulayan Ersoy, başlangıçta küçük ölçekli etkinliklerin agorada yapıldığını, ancak zamanla inşa edilen Antik Smyrna Tiyatrosu ile bu etkinliklerin tiyatroya taşındığını belirtti. 20 bini aşkın izleyici kapasitesine sahip Antik Smyrna Tiyatrosu’nda dini, sosyal ve kültürel etkinliklerin yanı sıra halk meclisine yönelik duyuruların yapıldığını da ekledi. Antik Smyrna Agorası’nın Büyük İskender’den sonra kurulan antik kentin tam merkezinde yer aldığını belirten Ersoy, Kemeraltı’nın temelinde bin yıl önce Antik Smyrna Agorası’nın yarattığı ticari iklimin bulunduğunu, antik dönemde kentin bugünkü Kadifekale ve Kemeraltı arasında kurulduğunu ve o dönemde Kemeraltı’nın yerinde ticaret ve savaş gemilerinin girebildiği bir iç liman bulunduğunu söyledi. Bizans ve Osmanlı dönemlerinde yapılan dolgu çalışmalarıyla iç limanın yapılaşmaya açıldığını ve limanın son izlerinin 1800’lü yıllara kadar takip edilebildiğini, bu dönemde bataklık hâline gelen alanın doldurularak bugünkü Kemeraltı’nın oluştuğunu belirtti. Antik dönem kent planlamacılarının suya büyük önem verdiğini, Kadifekale’nin altındaki su tabakalarının önemli bir kaynak sağladığını ve Antik Smyrna Agorası’ndaki suyun da bu kaynaktan geldiğini, yaklaşık 150 metre boyunca akarak agoraya ulaşan suyun günümüzde içilemez olsa da park ve bahçeleri sulamak için kullanılabildiğini aktardı.