İsrail Kültür Bakanı Miki Zohar, Gazze'deki çatışmalar sırasında sivillerin öldürülmesine ilişkin İsrailli asker ve istihbarat görevlilerinin tanıklıklarını konu alan "NAZA" adlı belgeselin yönetmenleri Yuval Abraham ve Rachel Szor'u vatandaşlıktan çıkarma tehdidinde bulundu.
Venedik'te ödül alan belgesele sert tepki
Zohar, 83. Venedik Film Festivali'nde Jüri Özel Ödülü kazanan filmi "iğrenç" olarak nitelendirerek, yapımın İsrail'e karşı bir "vatana ihanet" anlamına geldiğini savundu. 10 Eylül'deki dünya prömiyerinin ardından 25 dakika süren ayakta alkışla karşılanan ve festivalin bu yılki en uzun alkışını alan belgesel, büyük yankı uyandırmıştı. Bakan Zohar, ödülün ardından sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, filmin İsrail'e zarar verme amacı taşıdığını ileri sürdü ve yönetmenleri ülkeye ihanet etmekle suçladı. Zohar, "vatandaşlıklarının ellerinden alınması için derhal harekete geçeceğini" belirtti.
Yapay zeka ve sivil ölümlerine dair iddialar
80 dakikalık belgesel, İsrail ordusu ve istihbarat teşkilatında görev yapmış 24 kişinin tanıklıklarına dayanıyor. Katılımcılar, kimliklerinin gizlenmesi amacıyla röportajları Tel Aviv'deki çatılarda gece saatlerinde verdi ve ses/görüntüleri dijital yöntemlerle değiştirildi. Üç yıl süren çalışma kapsamında, eski asker ve istihbarat görevlileri, Gazze'deki saldırılarda kullanılan gözetleme ve hedef belirleme sistemleri hakkında ayrıntılar paylaştı. Belgeselde, yapay zeka destekli "Lavender" adlı sistemin, telefon görüşmeleri, hareketler ve diğer iletişim verilerinden faydalanarak potansiyel hedefleri belirlediği iddia ediliyor. Bazı eski görevliler, saldırıların ailelerin bulunduğu evlere yönelik olduğunu bilmelerine rağmen operasyonların gerçekleştirildiğini anlattı. Reuters'ın aktardığına göre, bir tanık bazı saldırılarda yüzlerce sivilin öleceğinin bilindiğini ifade ederken, bir başkası tek bir Hamas mensubunu hedef almak için 500 kadar sivilin ölümünün göze alındığı iddiasında bulundu. "NAZA" teriminin, bir hava saldırısında öngörülen sivil ölümlerinin sayısını ifade etmek için kullanıldığı ve bu hesaplamaya erkek, kadın ve çocukların dahil edildiği belirtildi.
İsrail ordusundan yalanlama
İsrail Savunma Kuvvetleri ise belgeseldeki suçlamaları kesin bir dille reddetti. Ordu, anonim kişilerin ifadelerinin kimlik ve görev geçmişleri açısından doğrulanamadığını, bazı iddiaların ise kişilerin rütbe ve görevlerinin ötesinde bilgiler içerdiğini savundu. Saldırıların hedeflerinin belirlenmesi ve onaylanmasının yapay zekaya bırakılmadığını, tüm kararların insan personel tarafından alındığını açıkladı. Ordu, Hamas'ı hedef aldığını, operasyonlarını uluslararası hukuk ve savaş hukukuna uygun yürüttüğünü ve sivillere yönelik zararı azaltmak için çaba gösterdiğini belirtti. Belgesel, İsrail'de Kültür Bakanı Zohar'ın yanı sıra eski Başbakan Naftali Bennett gibi başka siyasetçilerin de tepkisini çekti. Bennett, filmi "kan iftirası" olarak nitelendirerek İsrail'in sivilleri kasten hedef aldığı yönündeki anlatıyı reddetti. Yönetmenler Yuval Abraham ve Rachel Szor, daha önce de Gazze ve Batı Şeria'daki İsrail politikalarını konu alan "No Other Land" filmiyle 2025'te En İyi Belgesel dalında Oscar kazanmıştı.
