Azerbaycan’ın Güney Hazar Havzası’nda yapılan sismik araştırmalar, daha önce ayrı olduğu düşünülen çamur volkanı gruplarının yer altındaki ortak besleme kanallarıyla dev bir sistem oluşturduğunu ortaya koydu. Namaz Yusubov, İbrahim Guliyev ve Şelale Hüseynova’nın çalışması Aralık 2025’te Geological Journal’da yayımlandı; incelemede iki ve üç boyutlu sismik veriler kullanıldı.
Yeni volkanlar belirlendi
Araştırmada Azerbaycan’ın kara ve deniz alanlarında daha önce kayda geçmemiş çamur volkanları tespit edildi. Sismik verilerin yeniden değerlendirilmesiyle, antiklinal olarak sınıflandırılan bazı yapıların aslında tortul ve akışkan hareketleriyle oluşmuş çamur volkanları olduğu anlaşıldı. Magma yükselişiyle oluşan klasik volkanlardan farklı olan çamur volkanları, yer altındaki tortul ve akışkanların yüzeye hareket etmesiyle meydana geliyor. Yapıların kökleri Oligosen ve Miyosen’de oluşan Maykop Grubu’nun tabanına uzanırken, besleme kanallarının dalları Alt Pliyosen Üretken Serisi’nin üst seviyelerine yakın bölgelerde yoğunlaşıyor.
Hidrokarbon göçüyle bağlantı
Bölgesel jeolojik evrim incelemesi, çamur volkanı etkinliğiyle tortul katmanlardaki kıvrımlanmanın mekânsal ve zamansal olarak örtüştüğünü gösterdi. Araştırmacılar, besleme kanallarının derinlerdeki petrol ve gazın yer altında göç etmesi için geçiş yolu işlevi görebileceğini belirtti. Ekip, çalışmanın yeni ticari petrol veya gaz rezervleri bulmayı amaçlamadığını; volkanların yer altı yapısını, kanalların kökenini ve hidrokarbon sistemleriyle ilişkili jeolojik süreçleri incelemeye odaklandığını bildirdi.
