Güneş'teki güçlü patlamaların neden olduğu jeomanyetik fırtınalar, otonom araçlar ve hassas tarım ekipmanları için büyük bir tehdit oluşturuyor.
GPS sistemlerinde ciddi sapmalar yaşandı
11 Kasım 2025'te meydana gelen şiddetli fırtına sırasında GPS konumlandırma sistemlerinde 10 metreden fazla sapma yaşandı. Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, bu tür fırtınaların küresel navigasyon sistemleri üzerindeki etkilerini incelemekte. ABD ve Kanada'daki GPS alıcılarından toplanan veriler ile kutup ışığı kameralarının gözlemleri bir araya getirilerek fırtına sırasında GPS sinyallerinde önemli dalgalanmalar ve konumlandırma hataları olduğu tespit edildi.
Ekonomik sonuçlar ciddi olabilir
Benzer bir fırtınanın tarım sezonunda ABD'yi etkilemesi durumunda ekonomik sonuçların önemli olabileceği konusunda uyarılar yapıldı. Mayıs 2024'te yaşanan daha şiddetli bir jeomanyetik fırtına, ABD'nin Orta Batı bölgesindeki çiftçilere 500 milyon dolardan fazla zarar vermişti. GPS hatalarının, uydu konumlandırmasına güvenen hassas tarım ekipmanları için ciddi sorunlar oluşturabileceği belirtiliyor. Araştırmacılara göre, GPS sinyallerindeki hatalar otonom sürüş sistemleri için de risk taşımakta. Kendi kendine hareket eden araçların rotasından sapmasına neden olabilecek düzeyde konumlandırma hatalarının yaşandığı ifade ediliyor. Robotaksilerin sayısının gelecekte artacağı düşünülürse, GPS bozulmalarının trafikte ciddi sorunlara yol açabileceği öngörülüyor. Güneş fırtınalarının risk oluşturmasının önemli nedenlerinden biri, bu olayların zamanlamasının ve şiddetinin kesin olarak öngörülememesidir. Güneş, yaklaşık 11 yıllık bir aktivite döngüsünden geçiyor. Bilim insanları, Güneş'in maksimum aktivite dönemlerinde patlama ihtimalinin arttığını tahmin edebiliyor. Ancak bir patlamanın kesin zamanı ve gücü hakkında tahmin yapmak oldukça zor. Araştırmacılar, güneş fırtınalarını daha hızlı ve doğru bir şekilde tahmin edebilmek için yeni yöntemler üzerinde çalışıyor. Farklı gözlem sistemlerinden elde edilen verilerin bir arada kullanılmasının önemi vurgulanıyor.
