Uzun süredir bilinen bir altın kolye, yeni araştırmalarla birlikte üzerinde bulunan ayrıntılar açısından yeniden incelendi.
Yılan bacaklı tanrıçalar mı?
Araştırmacı Mikhail Treister, daha önce yılan bacaklı tanrıçalar veya sirenler olarak yorumlanan kanatlı kadın figürlerinin, aslında insan ve arı özelliklerini bir araya getiren benzersiz tasvirler olabileceğini belirtti. Oğuz Kurganı'nın kuzey mezarında bulunan bu kolyenin, MÖ 4. yüzyılın ortaları ile üçüncü çeyreği arasında yapıldığı düşünülüyor. Mezarın, yüksek statülü bir kadına ait olduğu ve bu kadının İskit kraliyet ailesiyle bağlantılı olabileceği öne sürülüyor.
Arı kadın figürleri
Kolyenin yapımında toplam 84 altın boncuk kullanılmış ve bunların arasına lotus çiçeği biçimindeki süslemeler eklenmiş. Günümüze ulaşan 34 tam ve iki parçalı küçük sarkıtta ise üst kısmı kadın, alt kısmı ise farklı bir canlıyı andıran kanatlı figürler gözlemleniyor. Treister, bu figürlerin alt kısmının yılan bacaklarına benzemediğini, aksine bir böceğin, özellikle de arının gövdesine benzediğini savundu. Bu bağlamda, kolyenin etrafındaki figürlerin insan ve arının birleşiminden oluşan “arı kadınlar” olabileceği düşünüldü. Araştırmacı, benzer figürlerin izlerini MÖ 7. yüzyılın ikinci yarısına kadar sürdü. Rodos ve Melos'taki bazı takılarda da kadın ve arı özelliklerinin bir araya getirildiği benzer tasvirler bulunmuş. Bu figürlerin adı “arı” anlamına gelen Melissa ile bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor. Kolyenin merkezinde bulunan üç boyutlu kadın başı ise dikkat çekici bir ayrıntı. Yalnızca 0,9 santimetre yüksekliğindeki bu figür, Frig başlığıyla tasvir edilmiş. Treister, bu ayrıntının Amazonları akla getirdiğini, çünkü antik Yunan sanatında Amazon savaşçılarının benzer başlıklarla sıkça tasvir edildiğini ifade etti. Ancak bu yorum da kesin bir kimliklendirme değil. Araştırmaya göre, kolyenin merkezindeki olası Amazon figürünün etrafında arı kadınların bulunması bir tesadüf olmayabilir. Her iki figürün de Efes Artemisi ile bağlantıları olduğu düşünülüyor. Amazonlar antik anlatılarda Efes ve Artemis Tapınağı ile ilişkilendirilirken, arı da Efes'in dini sembollerinden biri olarak kullanılıyordu. Araştırmacılar, 2 bin 300 yıllık kolyenin üzerindeki figürlerin Artemis kültüyle bağlantılı ortak bir anlatının parçaları olabileceğini öne sürüyor. Ancak bu çalışma kesin bir kanıt sunmuyor. Kolyenin üzerinde bulunan figürlerin neyi anlattığı konusundaki tartışmalar ise devam ediyor.
