Gazze'de ateşkes başladı: İsrail kısmen çekildi, rehineler serbest kalacak

Mısır'da İsrail ve Hamas temsilcileri arasındaki dolaylı müzakerelerin başarıya ulaşmasının ardından Gazze Şeridi'nde ateşkes yürürlüğe girdi. İsrail hükümeti, 'Gazze'deki savaşı sona erdirme ve tüm İsrailli esirleri geri getirme anlaşmasını' onayladığını duyurdu.

ATEŞKES VE ASKERİ ÇEKİLME

İsrail ordusu, Gazze Şeridi'ndeki ateşkesin resmi olarak başladığını bildirdi. İsrail'in Gazze Şeridi'ndeki işgal ettiği bazı bölgelerden kısmi çekilme gerçekleştirdiği, bu çekilmenin ardından bölgeden gelen görüntülerde askeri hareketliliğin dikkati çektiği belirtildi. İsrail ordusundan yapılan yazılı açıklamada, İsrail askerlerinin 'sarı hat' olarak tanımlanan noktalara doğru kısmi çekilmesinin tamamlandığı ifade edildi.

REHİNE VE MAHKUM DEĞİŞİMİ

Ateşkesin devreye girmesiyle birlikte Gazze'de herhangi bir saldırı veya patlama yaşanmadığı kaydedildi. Anlaşma kapsamında, Pazartesi saat 12.00'ye kadar tüm İsrailli rehinelerin serbest bırakılması ve sonrasında İsrail hapishanelerindeki 1700 Filistinli mahkumun tahliye edilmesi bekleniyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, anlaşma için ABD Başkanı Donald Trump'a teşekkürlerini iletti.

YARDIM VE YENİDEN İMAR

Birleşmiş Milletler İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA), yaklaşık 170 bin ton insani yardımın Gazze Şeridi'ne gönderilmek üzere İsrail makamlarının onayını beklediğini belirtti. OCHA Sözcüsü, ilaç, çadır ve diğer kritik malzemelerden oluşan yardımın, erişim sağlandığında gıda ve temel ihtiyaç maddelerinde ciddi sıkıntı çeken yaklaşık iki milyon Filistinliye ulaşabileceğini söyledi. Mısır Kızılayı, ateşkes anlaşmasının açıklanmasının ardından yardım taşıyan 153 tırın Refah sınır aracılığıyla Gazze'ye gönderilmek üzere yola çıktığını bildirdi. Bu kamyonların 80'inin Birleşmiş Milletler'e, 21'inin Katar'a ve 17'sinin Mısır Kızılayı'na ait olduğu bilgisi paylaşıldı. Al-Arabiya internet sitesi ise Refah sınırından yaya geçişlerinin 14 Ekim'de başlayacağını ve günde 600 kamyon yardımın giriş yapacağını aktardı.

ULUSLARARASI GÖZLEM VE ZİRVE

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) İsrail'de 'sivil-askeri koordinasyon merkezi' kuracağı ve ateşkes anlaşmasını desteklemek ve izlemek amacıyla yaklaşık 200 askeri İsrail'e göndereceği iddia edildi. ABD Başkanı Donald Trump'ın, İsrail'in ateşkesi bozmasına izin vermeyeceği taahhüdünün Hamas'ın anlaşmayı kabul etmesinde etkili olduğu belirtiliyor. Axios'un haberine göre, ABD'nin ateşkesi izlemek için İsrail'e 200 asker gönderecek olması Trump'ın verdiği garantinin bir parçası olarak görülüyor. Trump'ın planı ayrıca sahadaki durum için uluslararası bir gücün kurulmasını da öngörüyordu. Bu amaçla 9 Ekim Perşembe günü Paris'te Avrupa ve Arap ülkelerinden üst düzey yetkililerin katıldığı bir toplantı düzenlendi. ABD merkezli Axios haber sitesine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze konusunda uluslararası bir zirve düzenlemeye hazırlandığı duyuruldu. Zirvenin önümüzdeki Salı sabahı yapılması planlanırken, Pazartesi gününe çekilebileceği belirtildi. Zirveye Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ev sahipliği yapacak ve Şarm el-Şeyh'te gerçekleştirilecek. Zirveye Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, İtalya, Katar, BAE, Ürdün ve Türkiye'nin davet edildiği ifade edildi. Ayrıca Başkan Trump'ın, zirve öncesinde İsrail meclisi Knesset'te bir konuşma yapması bekleniyor.

ANLAŞMANIN DETAYLARI VE BEKLENTİLER

İsrail basını, İsrail ile Hamas arasında imzalanan Gazze'de ateşkes anlaşmasının ayrıntılarını yayımladı. ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un imzasının da bulunduğu belgede, ABD Başkanı Donald Trump'ın anlaşmayı açıklamasının ardından İsrail'in 'Gazze'deki hava ve topçu bombardımanı dahil, tüm askeri operasyonlarını' durduracağı hükmü yer alıyor. Söz konusu anlaşmada, savaşın derhal sona ereceği ve İsrail'in tüm askeri operasyonlarının askıya alınacağı belirtilirken, çekilme sonrası Hamas'ın, farklı Filistinli grupların elindeki her rehine hakkında bilgi topladıktan sonra 72 saat içinde tüm canlı ve ölü rehineleri serbest bırakması isteniyor. Anlaşmanın 3. maddesinde, Gazze Şeridi'ne Ocak ayındaki anlaşmaya benzer şekilde insani yardım akışına derhal başlanacağı ifade edilirken, 4. maddede ise İsrail ordusunun geri dönmemek şartıyla çekilmesi beklenen bölgeler belirleniyor ve Hamas anlaşmayı tam olarak uyguladığı sürece ordunun çekildiği bölgelere geri dönmeyeceği vurgulanıyor. 5. maddeye göre, Hamas, farklı Filistinli gruplarca tutulan her rehine hakkında bilgi toplayıp, elde ettiği bulgulara dair geri bildirimi, bilgi paylaşım mekanizması aracılığıyla sunacak. Aynı şekilde İsrail de tutulan Filistinli mahkumlar ve gözaltındakilere ilişkin bilgileri sağlayacak. 72 saat içinde Hamas, elinde bulunan ve Gazze'deki Filistinli grupların elinde bulunan ölü rehinelerin naaşlarını teslim edecek. Hamas rehineleri serbest bıraktıkça, İsrail de listelere göre karşılık gelen sayı kadar Filistinli tutukluyu serbest bırakacak. Rehine ve tutukluların değişimi, arabulucular aracılığıyla ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi gözetiminde, üzerinde mutabık kalınan mekanizma uyarınca gerçekleştirilecek; herhangi bir kamu töreni veya medya yayını yapılmayacak. 6. madde ise, tarafların mutabık kalacağı şekilde, ABD, Katar, Mısır, Türkiye ve diğer ülkelerin temsilcilerinden, iki tarafla uygulamayı takip ve koordine edecek bir görev gücü oluşturulmasını öngörüyor. İsrail Adalet Bakanlığı, ateşkes anlaşması kapsamında serbest bırakılacağını belirttiği 250 Filistinli mahkumun isimlerini açıkladı. Bu isimler arasında Hamas tarafından özel olarak talep edilen Mervan Barguti gibi Hamas yöneticileri yer almıyor. Netanyahu'nun ofisi, Barguti'yi serbest bırakmayı reddettiğini doğruladı. Ayrıca İsrail'in Yahya Sinvar'ın naaşını teslim etmeyi de kabul etmediği öğrenildi. 7 Ekim baskınına katılan Hamas üyelerinden hiçbirinin serbest bırakılmayacağı belirtiliyor. Ateşkesin devreye girmesiyle beraber yüz binlerce Filistinli, Gazze'nin güneyinden kuzeyine dönmeye başladı. Filistinliler dönüş yolunda Gazze'nin orta ve güney bölgelerinden kuzeyine geçişi sağlayan Reşid ve Selahaddin caddelerini kullanıyor. Filistinlilerin İsrail askerinin bulunduğu bölgelere yaklaşmamaları konusunda uyarıldığı bildirildi. Filistinlilerin Refah Sınır Kapısı üzerinden evlerine dönmelerine de izin verileceği ifade edildi. Bu arada İsrail'in kademeli çekilmesi, yerleşim mahalleleri ve altyapıda meydana gelen büyük yıkımın boyutunu ortaya koydu. Gazze Şeridi'ndeki binaların yaklaşık yüzde 78'inin İsrail saldırıları nedeniyle ya tamamen yıkıldığı ya da ağır hasar aldığı gözlemlendi.