Gana'nın başkenti Akra'da her gün ortaya çıkan tonlarca plastik atık, Ashaiman bölgesindeki bir geri dönüşüm tesisi sayesinde değerli bir ham maddeye çevriliyor. Yerel girişimci Nelson Boateng'in kurduğu Nelplast şirketi, toplanan plastik poşet ve ambalaj atıklarını, geleneksel yöntemlerde kullanılan çimento veya asfalt zifti gibi malzemelere ihtiyaç duymadan kaldırım taşına dönüştürmeyi başarıyor.
Akra'da plastik atık sorunu ve çözüm arayışı
Başkent Akra'da günlük ortalama 3 bin ton katı atık oluşurken, bunun önemli bir bölümünü, yaklaşık 300 ila 450 tonunu plastikler teşkil ediyor. Gana Ulusal Plastik Eylem Ortaklığı (NPAP) verilerine göre, ülke genelinde günlük 5 bin ton civarında üretilen plastik atığın sadece %5'i geri dönüştürülebiliyor. Geriye kalan büyük miktar ise çevreye yayılıyor ya da yakılıyor. Bu durum, hem çevre kirliliği hem de atık yönetimi açısından ciddi bir sorun teşkil ediyor.
Nelplast'ın yenilikçi yaklaşımı
Sokak toplayıcılarından kilo başına ücret karşılığında alınan plastik atıklar, ilk olarak kırma, yıkama ve kurutma işlemlerinden geçiriliyor. Ardından bu işlem görmüş plastikler, kum ile karıştırılarak özel ekstrüder makinelerinde 150-220 derece arasında eritiliyor. Elde edilen macun kıvamındaki malzeme, çeşitli kalıplara preslenerek dayanıklı kaldırım taşlarına dönüştürülüyor. Geleneksel beton bloklar 1,50 dolara satılırken, çimento, bitüm veya çakıl içermeyen Nelplast bloklarının maliyeti tanesi 1 doları buluyor. Bu %30 daha ucuz çözüm, bakanlık binaları, kilise avluları ve konut alanlarında zemin kaplaması olarak tercih ediliyor.
Toplumsal ve ekonomik etkiler
Bu geri dönüşüm sürecinden faydalanan 500'den fazla plastik toplayıcının %60'ını kadınlar oluşturuyor. Bu durum, projenin kadınların ekonomik hayata katılımını desteklemesi açısından da önem taşıyor. Ancak, ithal edilen makine parçalarının yüksek maliyeti nedeniyle fabrikanın mevcut üretim kapasitesi günlük 200 ila 2.000 kilo plastik işleme seviyesinde sınırlı kalıyor. Teknolojinin henüz yeni olması nedeniyle, plastik katkılı yolların uzun vadeli dayanıklılığına dair veriler henüz kesinleşmiş değil. Uzmanlar, bu tür çözümlerin atık yönetiminde yardımcı bir adım olduğunu, ancak kalıcı bir çözüm olarak değerlendirilmesi için daha fazla araştırma gerektiğini belirtiyor.
