Galatasaray spor kulübü'nün 120 yıllık köklü tarihi ve başarıları

Türkiye'nin köklü spor kulüplerinden Galatasaray, 120. kuruluş yıl dönümünü kutluyor. Kulübün temelleri, kökleri 1481 yılına dayanan Galatasaray Lisesi'nde atıldı.

TARİHSEL KÖKENLER VE KURULUŞ

Devlet adamı yetiştirmek amacıyla II. Beyazıt tarafından 1481'de kurulan Mekteb-i Sultani (Galatasaray Lisesi), adını kurulduğu bölgeden almıştır. Okul, 1 Eylül 1868'de Sultan Abdülaziz döneminde modern yapısına kavuştu ve bu dönemde spor faaliyetleri de başlamıştır. Okulda beden eğitimi dersleri, cimnastikçi Monsieur Curel tarafından müfredata dahil edildi. Ardından M. Moiroux, Signor Martinetti ve Stangali gibi isimler, cimnastik ve atletizmin yanı sıra yüzme, kürek ve aletli cimnastiği öğrencilere tanıttı. Sonraki dönemlerde Faik Üstünidman, Binbaşı Mazhar Kazancı, Abdurrahman ve Ahmet Robenson kardeşler, izcilik, tenis ve hokey gibi sporları liseye taşıdı. Öğretmen Faik Üstünidman'ın öncülüğünde Galatasaray Lisesi öğrencileri futbol ile tanıştı. 1900'lü yılların başında İstanbul'da yaygınlaşan futbol, Galatasaray Lisesi'ndeki gençler arasında da popüler hale geldi. Kulübün kurucusu ve ilk başkanı Ali Sami Yen, "Ellinci Yıl" kitabında Galatasaray Kulübü'nün kuruluş öyküsünü, "1 Teşrin 1905'te mektebin 5. sınıfında edebiyat muallimimiz merhum Mehmet Ata Bey'in dersi esnasında birkaç arkadaş baş başa vererek Galatasaray'da bir futbol kulübü kurmaya karar verdik." sözleriyle anlatmıştır. Ali Sami Yen'in "Maksadımız İngilizler gibi toplu bir halde oynamak, bir renge ve bir isme malik olmak ve Türk olmayan takımları yenmek." mottosuyla yola çıkan kulübün adı, ilk başta Gloria (Zafer) veya Audace (Cesaret) olarak düşünülse de sonunda Galatasaray olarak belirlendi. 1905'ten 1919'a kadar kulüp başkanlığı yapan Ali Sami Yen, el yazısıyla tuttuğu "Galatasaray Terbiye-i Bedeniye Kulübü" İhsaiyet Defteri'nin 181 ve 182. sayfalarında kurucu 13 üyeyi şu şekilde sıralamıştır: Ali Sami Yen, Asım Sonumut, Emin Bülend Serdaroğlu, Celal İbrahim, B. Nikolof, Milo Bakiş, Pol Bakiş, Bekir Sıtkı Bircan, Tahsin Nahit, Reşat Şirvanizade, Hüseyin Hüsnü, Refik Cevdet Kalpakçıoğlu ve Abidin Daver.

RESMİYETE DÖKÜLMESİ VE İLK MAÇ

Galatasaray Kulübü, 1 Teşrin 1905'te kurulmasına rağmen resmi kayıtlara 1 Eylül 1913'te geçmiştir. 1905'te Osmanlı İmparatorluğu'nda dernekler yasası bulunmadığından, kulüp yasal olarak tescil edilememiştir. 1912'de Cemiyetler Kanunu'nun çıkarılmasının ardından kulüp yasal bir kimlik kazanmıştır. Yetkili makamlara kulüplerin tüzükleriyle birlikte kurucu üyelerin ad ve adreslerinin bildirilmesi zorunlu tutulduğundan, istifa eden veya ülkelerine dönen üyeler ilk listeden çıkarılarak 1 Eylül 1913'te kurucu liste yeniden düzenlenmiştir. Yeni sıralamada Ali Sami Yen, Asım Sonumut, Emin Bülend Serdaroğlu, Celal İbrahim, Bekir Sıtkı Bircan, Reşat Şirvanizade, Refik Cevdet Kalpakçıoğlu ve Abidin Daver yer almıştır. Galatasaray Futbol Takımı, ilk maçına 10 Kasım 1905'te Kadıköy'de çıktı. Güncel olarak varlığını sürdüren takımlar arasında ilk Türk futbol takımı olan sarı-kırmızılılar, ilk maçını bugünkü Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Stadı'nın bulunduğu Papazın Çayırı'nda, bir Rum ekibi olan Kadıköy Faure Mektebi'ne karşı 2-0 galip gelerek oynamıştır.

RENKLER, LOGO VE BAŞARILAR

Galatasaray Spor Kulübü'nün ilk renkleri "Türkçülük"ü simgeleyen kırmızı-beyaz olarak belirlenmiştir. Bu renklerin yasaklanması üzerine bir dönem sarı-siyah renkler kullanılmış, ancak daha sonra kulüp bugünkü renklerine kavuşmuştur. Kurucu Ali Sami Yen, renklerin seçimini, "Birçok yeri dolaştıktan sonra, nihayet Bahçekapı'daki Şişman Yanko'nun dükkanına gidilerek orada zarif iki yünlü kumaşa tesadüf ettik. Biri, vişneye çalan koyuca tatlı bir kırmızı, öteki de içinde turuncudan iz taşıyan tok bir sarı. Tezgahtar, mahirane bir el hareketi ile kumaşların dalgalarını birleştirdi. Bir saka kuşunun başı ile kanadının yarattığı renk güzelliğine benzer bir parlaklık hasıl oldu. Ateşin içindeki renk oyunlarını görür gibi olmuştuk. Sarı-kırmızı alevinin takımımız üstünde parıldamasını tasavvur ediyor ve bizi derhal galibiyetten galibiyete götüreceğini tahayyül ediyorduk. Nitekim de öyle oldu." sözleriyle açıklamıştır. Kuruculardan Bekir Sıtkı ise renklerin Gül Baba'nın II. Beyazıt'a verdiği sarı ve kırmızı güllerden esinlendiğini belirtmiştir. Kulübün logosunu ilk olarak Galatasaray Lisesi 1. sınıf öğrencisi Ahmet Ayetullah, 1923 yılında Şinasi ile çıkardıkları "Kara Kedi" dergisinde yayımlamıştır. Ayetullah, çiziminde harf devrimi öncesinde kullanılan alfabenin G ve S'ye karşılık gelen gayın ve sin harflerini kullanmıştır. Logo, kulübün 18. yılında, 1923'teki kongrede kabul edilmiştir. Profesyonellik öncesi dönemde İstanbul Ligi, Cuma Ligi, Pazar Ligi gibi farklı liglerde şampiyon olan Galatasaray, Mustafa Kemal Atatürk yaşarken adına düzenlenen ilk ve tek kupayı müzesine götürmüştür. 1928 yılında Tayyare Cemiyeti'ne gelir sağlamak amacıyla Galatasaray ve Fenerbahçe arasında düzenlenen maçta kazanan tarafa Atatürk büstü verilmiştir. Gazi Büstü olarak adlandırılan kupa, heykeltıraş Pietro Canonica imzası taşımaktadır. 10 Ağustos 1928'de oynanan ilk maç 3-3 sona ermiş, 31 Ağustos 1928'deki ikinci maçı Galatasaray 4-0 kazanarak kupayı almıştır. Bu kupa, Galatasaray'ın tarihindeki en değerli şampiyonluklardan biri olarak kabul edilmektedir. Galatasaray'da 1905'te Ali Sami Yen ile başlayan başkanlık görevine mevcut başkan Dursun Özbek'e kadar 38 farklı başkan görev yapmıştır. Kulüp, futbol branşında Süper Lig'de 25 kez, Türkiye Kupası'nda 19 kez, Cumhurbaşkanlığı Kupası'nda 10 kez, TFF Süper Kupa'da 7 kez, Başbakanlık Kupası'nda 5 kez ve TSYD Kupası'nda 12 kez şampiyon olmuştur. Galatasaray, bir Türk futbol takımının elde ettiği en büyük başarıya imza atarak 1999-2000 sezonunda UEFA Kupası'nı, 2000-2001 sezonunda ise UEFA Süper Kupa'yı kazanmıştır. Kulüp, toplamda 80 kupa ile zirvede yer almaktadır. Diğer branşlarda da önemli başarılar elde eden Galatasaray, erkek basketbolunda 5 Türkiye Ligi şampiyonluğu, 3 Türkiye Kupası, 2 Cumhurbaşkanlığı Kupası, 11 Türkiye Şampiyonası ve 17 İstanbul Ligi şampiyonluğu kazanmıştır. Avrupa'da ULEB Avrupa Kupası'nı kazanmıştır. Kadın basketbolunda 13 Türkiye Ligi şampiyonluğu, 11 Türkiye Kupası ve 8 Cumhurbaşkanlığı Kupası'nın yanı sıra 1 FIBA Kadınlar Avrupa Ligi ve 2 FIBA Avrupa Kupası'na sahiptir. Erkek voleybolunda 4 Efeler Ligi, 12 Türkiye Şampiyonası, 16 İstanbul Ligi ve 1 Erkekler Şampiyonlar Kupası şampiyonluğu bulunmaktadır. Kadın voleybolunda ise 8 İstanbul Bayanlar Voleybol Şampiyonası ve 5 Türkiye Bayanlar Voleybol Şampiyonası kazanmıştır. Erkek sutopu takımının ise 30 lig şampiyonluğu bulunmaktadır. Galatasaray'ın bünyesinde futbol, basketbol, voleybol, sutopunun yanı sıra yüzme, kürek, yelken, tekerlekli sandalye basketbol, atletizm, judo, binicilik, briç ve e-spor branşları da yer almaktadır. 31 Mayıs 2025 itibarıyla aktif üye sayısı 11 bin 832 kişidir ve 3 bin 207 üye divan kuruluna girmeye hak kazanmıştır.